Zó was Heerenveen : Koemarkt na 1816

HEERENVEEN

In de rubriek Zo Was Heerenveen deze keer geen foto, maar een werk van de Heerenveense schilder Durk Piebes Sjollema (1760-1840) uit een particuliere verzameling.

Centraal op de achtergrond staat de Schoterlandse Kruiskerk zoals deze ertot 1859 uitzag. Achter de kerk zien we de Heerenwal. Begin 1817 wordt koopman SijbeTuijmelaar eigenaar van het huis Heerenwal nummer 1. Zijn buurman op nummer 2 is de schilder van dit tafereel: Durk PiebesSjollema.Kijken we iets nauwkeuriger naar de Heerenwal, dan valt op dat de ‘Sociëteit De Eensgezindheid’ is afgebeeld. Dat betekent dat dit schilderij na 1819 moet zijn gemaakt, omdat de sociëteit (nu Kuiper Verzekeringen) is gebouwd in 1819. In 1816 is de bouwvalligheid van het kerktorentje zo groot, dat de kerkvoogden besluiten tot het bouwen van een nieuwe toren.Op 31 december 1816 worden rekeningen gepresenteerd doorBeerend Jacobs Niks (arbeidsloon), Jan Wiltjes Nauta (arbeidsloon), W.S. Gorter (verkoop van oud hout van de toren en van registratie) en van de weduwe van P. Greijdanus (voor geleverde jenever). Als totaal van de uitgaven voor de toren staat er een bedrag van 169 gulden 19 stuivers en 12 penningen. Ook in de jaren erna worden er nog rekeningen betaald voor de bouw en de afwerking. Rechts op de hoek van de markt staat het huisvan Jelle Petrus Jacobus Greydanus.Greydanusblijkt op 10 maart 1811 in een ingekomen stuk genoemd te worden als ‘keizerlijk notaris’. Hij is dan 25 jaar en 4 maanden oud. Dit is ook het huis, waar vader Petrus Greijdanus op 25 december 1814 overlijdt en de weduwe de jenever verschaft aan de werkers van de toren. Dochter Grietje Geertruida (1812) trouwt in 1832 met Giel Cornelis de Vrieze, die later in ditzelfde pand een apotheek begint. Oudere Heerenveners hebben aan het pand waarschijnlijk plezierige associaties met het assortiment van bazar “De Stad Parijs” of aan het Chinees-Indisch restaurant “Hong Kong” van Tak K. Chan (1972-1979). Een uitgebreid verhaal over de datering van dit werk kan worden gevonden op http://www.werkgroepoudheerenveen.nl/schilderij-van-sjollema. Ook het restauratie wel - en -wee van de kerk komt hierin aan de orde.

Auteur

Harry de Jong