Mijn favoriete boek: De Onderwaterzwemmer van P.F. Thomése

Heerenveen

In de rubriek ‘Mijn favoriete boek’ vertelt Wim van der Schaaf, oud-docent Nederlands/oud-directeur van een PABO, over zijn favoriete boek ‘De onderwaterzwemmer’ van P.F. Thomése.

Met ‘De onderwaterzwemmer’ schreef P.F. Thomése een aangrijpend verhaal over Martin van Heel. Hij is een jongen die in 1944 als veertienjarige een traumatische ervaring heeft, als hij samen met zijn vader ’s nachts een rivier overzwemt van het bezette naar het bevrijde deel van Nederland. Als hij aan de overkant komt, blijkt zijn vader verdwenen te zijn. Al zijn zoeken, ook met hulp van een aantal bewoners, is tevergeefs. Ontredderd keert hij terug naar huis, naar zijn moeder. Is het zijn schuld, had hij niet beter moeten opletten? Hij ziet het verwijt in de ogen van zijn moeder. Schuldgevoel blijft zijn leven beheersen. Het is onderhuids voortdurend aanwezig, zelfs nadat hij getrouwd is met Vic, een lerares Frans. Dat blijkt ook als hij in 1974 met Vic, terwijl hun dochter Nikki in Nederland blijft, een reis maakt naar Afrika. Tijdens een kanotochtje heeft hij het gevoel dat zijn vader onder water meezwemt. Hij heeft de ijdele hoop dat hij plotseling uit het water kan opdoemen. Zijn schuldgevoelens worden nog vergroot als bij een bezoek aan een dorp, waar ze op zoek zijn naar Salif, een door Vics school geadopteerd jongetje, belaagd worden door een aantal mannen. Dan gaat Vic ervandoor, Martin laat haar alleen gaan. Later vinden ze haar terug, getroffen door een zonnesteek. Ze is er erg aan toe, en tijdens de nachtelijke autorit naar een ziekenhuis sterft ze. Nikki maakt hem verwijten bij terugkomst in Nederland: “Je was erbij en je deed niets.” Zij wil vanaf dat moment geen contact meer met hem. In 2004 gaat Martin naar Cuba, waar hij een bezoek brengt aan Salif, die arts is geworden dankzij de hulp van Martin. Hij werkt in een ziekenhuis in Havana. Tijdens dit bezoekt krijgt Martin een ongeval. Omdat zijn toestand ernstig is en ze in Havana niet veel voor hem kunnen doen, haalt Victor, zijn kleinzoon, hem op en neemt hem mee naar Nederland. Thomése schreef met ‘De onderwaterzwemmer’ een schitterend, indringend en meeslepend verhaal in beeldende taal over een man die op ontroerende wijze worstelt met het universele thema: angst en schuld. Deze rubriek komt tot stand in samenwerking met de Bibliotheek Heerenveen, Stichting Literaire Activiteiten Heerenveen en Boekhandel Binnert Overdiep.

Auteur

Redactie