Rodaan Al Galidi: Asielzoeker des Vaderlands

Heerenveen

Rob Kerkhoven is historicus, columnist van deze krant (voetbal) en boekenlezer. Gedurende het literaire seizoen 2016/2017 bespreekt hij voor de Heerenveense Courant zes Nederlandse schrijvers die een paar weken daarna in Heerenveen zullen optreden. Zijn eerste bijdrage gaat over twee boeken van Rodaan Al Galidi.

‘Beter een heer berijden dan een heer die mij berijdt!’, riep mijn opa. ‘Er zijn overal regeringen! Voor God, voor koningen, voor presidenten, voor militairen. Als je dat wilt, ga dan daarheen! Maar hier regeert de ezel!’ Deze passage staat in 'Bloesemtocht’, de in 2014 verschenen roman van Rodaan al Galidi. Voorafgaand aan dit boek las ik in ‘Hoe ik talent voor het leven kreeg' dit: ‘Asielzoekers kregen drie condooms per dag en twee paracetamol per acht uur. Dat houdt dus in dat een asielzoeker recht heeft op drie orgasmen per dag en zes keer hoofdpijn.’ Uit deze beide passages kun je opmaken dat de boeken zéér verschillend zijn. In een interview met Toef Jaeger (NRC, januari 2016) zegt Al Galidi er dit over: “Er zijn vier sleutels naar de Nederlandse lezer: herkenbaarheid, geen overdrijving, geen eigen mening en vooral: houd het kort. Vroeger kregen lezers mijn romans niet uit, ze kwamen er niet doorheen. Te veel metaforen, te veel vijgenbomen, te veel olijven, te veel pratende ezels, te veel heiligen. Bij ‘Hoe ik talent voor het leven kreeg’ zeiden mijn meelezers: ik kan niet stoppen, ik herken mezelf. Nu weet ik dat ik de verkeerde weg nam naar de lezer. Ik nam als het ware de stoptrein met veel vertraging, en niet de intercity. De beste manier naar de lezer is gewoon rechtstreeks.” Niettemin las ik ‘Bloesemtocht’ met toenemend plezier helemaal uit. Het boek speelt in Irak, al valt die naam nergens. Het betreft een hedendaags land, met auto's, televisietoestellen, soldaten en een president, maar in een anoniem dorpje waar de vooruitgang nauwelijks is gearriveerd, met een naamloos jongetje als hoofdpersoon. Het dorpsleven wordt beheerst door zijn opa, bijgenaamd Hadji, een wonderlijke man die verhalen vertelt, waarnaar het jochie ademloos luistert. Zijn opa - hij noemt zichzelf een lafaard - verstijft van angst als de komst van ‘de president’ wordt aangekondigd en daarmee het einde van hun idyllische samenleving. ‘Hoe ik talent voor het leven kreeg’ is veel toegankelijker. Het leest als een (snel)trein. Al Galidi vertelt wat er met je gebeurt vanaf het moment dat je asiel aanvraagt. Het boek gaat over iemand die negen jaar lang in een asielzoekerscentrum zit, waarin honderden mensen zijn veroordeeld tot nietsdoen, zich melden en wachten op post van de IND. Het resultaat is een confronterend portret van de ‘Hollandse gastvrijheid’. Via een tv-interview met Adriaan van Dis (maart 2016) verwierf Rodaan Al Galidi nationale bekendheid als ‘Asielzoeker des vaderlands’. De term gebruikte hij zelf met de nodige zelfspot al eerder in een interview met Paul Witteman. Op maandagavond 10 oktober is hij te gast bij de Stichting Literaire Activiteiten Heerenveen (SLAH) in Museum Belvédère. Reserveren kan via reserveer@slahheerenveen.nl. Rob Kerkhoven

Auteur

Redactie