Recensie: tentoonstelling Machteld van Buren

Heerenveen

Tentoonstelling “what does your soul look like”, schilderijen van Machteld van Buren bij Melklokaal, Heremaweg 20-1 in Heerenveen. Tot 24 december.

Een inkijk in de ziel. Jouw ziel. Mijn ziel. In de tentoonstelling “what does your soul look like” in het Heerenveense Melklokaal houdt kunstenaar Machteld van Buren jouw en mij een spiegel voor. Zo ziet jouw en mijn emotie eruit vindt Machteld. En die emotie is inwisselbaar, want de kijker – jij, ik, hij, zij, wij – verandert wel maar het werk blijft hetzelfde. Dat wil zeggen dat er steeds verschillende mensen langs het werk gaan, diverse ogen een blik werpen op de composities. Maar de schilderijen wijzigen zich niet, veranderen niet van beeld. Althans fysiek niet. Wel is iedere blik anders, elk gevoel wisselend. Dus iedere interpretatie persoonlijk en individueel. Zo is de cirkel rond en kan ieder de eigen ziel in het werk zien. Machteld van Buren werkt met acryl op doek. Een techniek die ze onorthodox hanteert. Want haar materiaal bestaat niet uit kwasten en penselen, maar veeleer uit stiften die fijne lijnen en robuuste strepen kunnen maken. Haar werken zijn woest abstracte figuraties. Ondanks de wild over de doeken lopende lijnen die dansende vlakken vormen goed in evenwicht, vooral wat betreft de kleurstelling. De lijnen lijken lukraak spontaan neergezet, maar hebben elk overdacht een plek in de compositie gekregen. Lagen trekken over elkaar, alsof de figuratie verschillende huiden heeft. Er is als het ware een chaos in perspectief ontstaan. Om daarin door te dringen moet de toeschouwer verdiept kijken. Zo diep is de ziel van het individu, zo ondoordringbaar afgesloten. Steeds ontmoet de blik een andere invalshoek. Lijkt de doolhof aan indrukken geen uitgang te hebben. Kunst zoals kunst gedacht is te zijn, nadat de fotografie de registratie van het zichtbare deed overnemen. Natuurlijk heeft kunst een dimensie meer, omdat het niet het moment weergeeft maar de voortgang in ogenblikken. Het moment laat zien na het vast te leggen ogenblik. Een foto bevriest het beeld in een enkele klik. De film ziet een tel de zichtbare werkelijkheid als de lens even open gaat. De kunst registreert echter momenten aaneen van het inspirerende onderwerp, omdat dit beeld nooit in één tel gemaakt kan zijn. Er zijn lagen in de werken van Machteld, zoals er dimensies zijn in jouw en mijn ziel. Nauwelijks te doorgronden, maar eenmaal binnen dan raak je verstrikt in het wezen, het zijn. Machteld van Buren registreert niet de werkelijkheid. Op en in de werken is geen herkenning, geen tastbare zichtbaarheid. Pas wanneer je de compositie als figuratie kent kun je er meer bij voelen. Zo wordt het werk gepersonifieerd, want als je iemand werkelijk leert kennen – het masker van de eerste aanblik wegvalt,  dan kun je een persoon begrijpen en invoelen. De werken in Melklokaal op dit moment te zien zijn eigenlijk personen, een groepje mensen dat zich bij elkaar schaart en het erover heeft onder het genot van witte wanden. Enkele werken laten zich gemakkelijker lezen. Ze hebben minder blinde vlekken omdat ze doorzichtiger in opzet zijn. Dit transparante kijken geeft een verstilling in het rumoer van de dansende zielen. Sta ik dan buiten, herken ik in de vegetatie vormen die ik binnen zag bij het werk. De werkelijkheid van Machteld bestaat echt en vormt een onderdeel van het zijn. Het is er. Jurjen K. van der Hoek

Auteur

Harry de Jong