Recensie: vierkant en cirkel in Melklokaal

Heerenveen

“Twee”, werk van Piet Dieleman en Ton van Kints bij Melklokaal, Heremaweg 20-1 in Heerenveen. Tot 2 april.

In de duotentoonstelling “Twee” bij Melklokaal lijken de elementen te botsen. Het vierkant hangt lijnrecht tegenover de cirkel. Blokken schijnen tegen bollen te stoten. Hoeken ketsen rondingen. Stroef linnenspiegelt zich in gladde huid. Maar juist is het dat dus niet, juist vullen de werken van Piet Dieleman en Ton van Kints elkaar wel aan. De tegenstellingen smeden een geheel van de tweedeling. De controverse maakt het verschil, complementaire composities vormen 100% kunst. Het vierkant is voor Piet Dieleman een schier onuitputtelijke inspiratiebron. De gebruikte doeken zijn rechthoeken onderverdeelt in blokken als houvast voorgeverfde materie. Maar niet telkens bedwingen lijnen tinten, dan treden kleuren buiten getrokken grenzen. Als varianten op het thema om de stijl speels sprekend te houden. De afgebakende ruimte krijgt een dynamische geladenheid. De regelmaat geeft orde, maar kan op den duur tot dwangbuis worden waaruit ontsnappen nagenoeg onmogelijk is. De zesdeling van het werkveld vergrijst en verkleurd al naar gelang het monochrome beeld dat toelaat. Maar tinten wisselen ook van primair naar secundaire kleur. Want het plezier van kijken moet geprikkeld worden om de aandacht vast te houden. Het platte vlak heeft geen diepte dan het reliëf waarin het gespateld is. De voortdurende beweging maakt van het niets alles. In stilte schreeuwt de non-figuratie zich af van het doek. Het vierkant zit de maker in het bloed. Daarom lijkt hij na vele varianten meer aan het lot en alles aan het toeval te durven overlaten. Bijna intuïtief schildert Dieleman zijn  compositie, omdat de hand inmiddels weet wat het hoofd wil. Het gebaar neemt het over van de rede. Het spel schopt de regelmaat door de war. Het vierkant komt summier terug in de cirkel van Ton van Kints. In dat gerasterde beeld verbindt de kunstenaar zich dan scherp tot de tweeheid van de tentoonstelling. Zijn streven naar de grootst mogelijke eenvoud deelt hij overigens met Dieleman, het schept een band. Maar beide gaan daarin een eigen weg en stuiten daarbij op persoonlijke onmogelijkheden in de gehanteerde stijl. Het is niet makkelijk een eenvoud te scheppen. Veelal is door ingeving en emotie een meervoudige creatie uitgedrukt. Door cirkelvormen te zagen en daarna in elkaar te passen ontstaan al complexe vormen. Het vierkant is gedeconstrueerd en tot cirkel gereconstrueerd. Die handeling maakt van niets al iets. Van een minimale nul beweging tot een schilderkunstige dynamiek. Want de mens is niet van nature hoekig, maar juist rond door de vingers van VanKints. Rond is vriendelijk, maar kan barsheid in zich dragen. De voorstelling botst in zichzelf en speelt met de omgeving. Het geeft een fantasierijk resultaat, vooral omdat de cirkels niet altijd zuiver rond zijn. Ze schuiven over en langs elkaar waardoor een nieuwe werkelijkheid ontstaat. Ongemerkt sluipen figuraties in het beeld. Wiskundige vormen worden uit elkaar getrokken om een nieuwe formule uit te drukken. Maar begint het dan ergens op te lijken, spuit Van Kints de huid vol en blijft de gedachte aan het iets achter. Eenvoud in vierkant en cirkel. Die tegenstelling maakt in niets het iets. Jurjen K. van der Hoek ------- Zie ook weblog KUNST-stukjes: jurjenkvanderhoek.tumblr.com

Auteur

Harry de Jong