Recensie: ,houdingen met een eigen positie'

Heerenveen

Tentoonstelling “Postures / Poses”, schilderijen van Hans Hoekstra bij Melklokaal, voor hedendaagse kunst, Heremaweg 20-1 in Heerenveen. Tot 15 mei.

Voor Hans Hoekstra is het menselijk wezen aanleiding om te beelden. Het is de wezenlijke mens, de houding van het lichaam, die de kunstenaar in verf op doek vorm geeft. Het gaat hem niet om de gelijkenis van lijf en leden. Niet het uiterlijk is belangrijk, hoewel dat wel het eerste is waarop het oog valt. De verschijning, het figuurlijk zijn, is wat hem boeit. En dat neemt de aandacht in beslag van de bezoekers aan Melklokaal, waar op dit moment zijn tentoonstelling “postures / poses” plaats heeft. De modellen zijn in makkelijke posities gelegd, waarna hij ze soms ongemakkelijk afbeeldt. Het zijn magere figuren met een slungelig mimiek. Weten niet waar ze al die beschikbare ledematen moeten leggen. Ze doen niets, zitten alleen maar of liggen. Staren voor zich uit, althans de houding doet dat vermoeden want niet altijd zijn ogen aan de blik gegund. Het is niet de werkelijke beschouwing, het beeld dat Hoekstra voor zich ziet. Het is ook niet de mens dat onderwerp is. Het gaat de schilder om het schilderij. Het verven, het bezig zijn, het maken, de creatie. De houdingen zijn in zichzelf gekeerd. Hoekstra schildert voorbij de blik, langs het zichtbare. In een snelle beweging is de pose geplaatst. Ruig en afgepast in paradox, ruw met bemeten verfijningen. Met oog voor ook de achtergrond, die een nauwkeurige kleurkeuze is toegemeten. Geschilderd over een bestaand beeld, dat door afschrapen van delen zichtbaar wordt en een lichtval posteert. De verf formeert zich onder het penseel naar deze beeltenis. De materie moet zich op deze manier herscheppen. In versimpelde verhoudingen, die een abstracte werkelijkheid maken of een werkelijke abstractie laten zien. De schilderijen houden gedachteloos de aandacht omdat er in het zichtbare beeld iets wringt. De anatomie van het lichaam rammelt dikwijls. Het lijf ligt wel in verkrampte houding, het doet plaatsvervangend pijn. Maar ook dat is niet de wil van Hoekstra. Het is niet het fysieke dat in eerste plaats telt, maar de sfeer die elementair is. Stil en bedachtzaam, zo lijkt de kunstenaar niet te werk gegaan te zijn. In snelle streken, als een spontane schets, is de weerslag van het geziene gezet. En dan kijkt hij eens opzij, doet een stap achteruit. Loopt om het model heen. Met elke stap die hij zet veranderd het beeld. De omtrekkende bewegingen en blikwisselingen ontleden het lichaam. Zetten ledematen schijnbaar mis op het lijf. Een arm lijkt niet van dit figuur te zijn of een been komt uit het niets. Maar op detail gezien klopt het, terwijl het grote geheel uit balans is. Daardoor lijken de figuren te bewegen, eens op een ander been gezet te worden. Dit schilderen beweegt zich op een laag boven de zichtbaarheid en onder de abstracte weergave. Het is een vormen net daar tussenin. Niet vooraf zo bedacht, maar door het toeval zo geschapen. De figuratie overtuigt op zichzelf niet, maar wel de manier waarop Hoekstra de verf zijn gang heeft laten gaan. Jurjen K. van der Hoek Zie ook weblog KUNST-stukjes: jurjenkvanderhoek.tumblr.com

Auteur

Harry de Jong