De Uitdaging: “Meer dan functie van kerk”

Heerenveen

In de rubriek De Uitdaging portretten van mensen met een bijzonder verhaal en de uitdaging in hun leven. Deze keer Jelle de Jong, spreekbuis van de Terbantster Tsjerke.

Jelle de Jong (67) begon zijn carrière als asfaltlaborant. Als asfaltlaborant kwam hij per ongeluk terecht in een groot winkelbedrijf. Daarna heeft hij zijn eigen supermarkt gekocht en later weer verkocht. De Jong sloot zijn loopbaan af als uitvaartverzorger. Hij is samen met zijn vrouw eigenaar geweest van Uitvaartverzorging Van der Zwaag en heeft het afscheidshuis gebouwd in Oranjewoud. Zijn kinderen zitten nu in het bedrijf. Door zijn werk als uitvaartverzorger maakte De Jong voor het eerst kennis met de Terbantster Tsjerke. Dat was een rouwdienst. Nu is De Jong sinds tien jaar lid van de kerkelijke commissie en is hij sinds zes jaar voorzitter van de plaatselijke commissie.

Commissies “Ik ben meer per ongeluk dan bewust in de kerkelijke commissie gerold. Er viel iemand uit die in de zomer de dienst zou doen en diegene kende mij en zei dat ik het ook wel kon doen. Ik hield wel vaker diensten en wilde dat deze keer wel doen. Zo ben ik in die commissie gevallen. Ik vind het leuk. Dingen organiseren is mijn pakkie”, zegt Jelle de Jong. De kerkelijke commissie organiseert de kerkdiensten in de voormalige Rotondekerk. De Jong zit daarnaast ook in de plaatselijke commissie, daarvan is hij voorzitter. “De een heeft niks met de ander te maken. Iemand van de kerkelijke commissie was ook spreekbuis in de plaatselijke commissie en die vertelde dat ze op zoek waren naar een nieuwe penningmeester. Dat wilde ik wel overwegen, maar wilde eerst een vergadering meemaken. Er werd zo lang vergaderd, dat ik geen penningmeester wilde worden, maar wel voorzitter. Dan kan je gemakkelijker aan touwtjes trekken.”

Opknappen De Terbantster Tsjerke valt onder Stichting Alde Fryske Tsjerken en is daar eigendom van. De stichting is niet verantwoordelijk voor het onderhoud in de kerk en de activiteiten die er worden georganiseerd. “Dat moeten wij als plaatselijke commissie doen. Door middel van concerten, kerkdiensten, rouwdiensten en trouwdiensten proberen we geld te organiseren zodat we dingen in de kerk kunnen opknappen.” Zo heeft de organisatie de preekstoel, die stamt uit omstreeks 1610, in originele staat geprobeerd terug te brengen, heef ze de kerk laten sauzen, behalve het plafond, want dat werd te duur, en willen ze binnenkort de keuken opknappen. “Ook hebben we het geld nodig om het gas, water en de elektra te betalen.”

Diensten en concerten “Met Pinksteren beginnen we met de kerkdiensten. Ik start altijd. De diensten eindigen de laatste zondag van augustus. Het zijn laagdrempelige diensten van een half uur. De laagdrempeligheid bestaat eruit dat we geen predikanten hebben. Het zijn bijna allemaal leken, mensen die geen preekbevoegdheid hebben die hier voorgaan. Het thema van deze serie Pinksterdiensten is rood. Mensen mogen in het rood komen. Ook brandt het vuur letterlijk en figuurlijk.” Eind september breekt dan het concertenseizoen aan voor de kerk. Er zijn dan tot april gemiddeld twee concerten per maand. “De concerten trekken gemiddeld zo’n 60 tot 70 mensen. Toen Sânman & Sikke hier optrad, hadden we de kerk vol. Toen waren er zo’n 130 mensen. Een goed concert is gewoon geweldig om te organiseren. Ik organiseer liever zes hele goede concerten dan twaalf halve concerten. We verhuren de kerk ook weer voor concerten, maar die organiseren we dan niet zelf.”

Sinds 1300 De Jong vindt de Terbantster Tsjerke een lief klein kerkje. “Het is een heel eenvoudig kerkje, maar toch straalt het iets uit. Het is heel licht. De lichtinval in onvoorstelbaar. Bij een tentoonstelling hoeven eigenlijk de lampen niet op. In de kerk is ook een hele hoge akoestiek. Voor spreken is dat moeilijker dan voor zingen. Als je te snel spreekt, dan hoor je achterin niet wat hier wordt gezegd. De geluidsinstallatie gebruiken we dan ook voor het spreken. Voor een concert is die eigenlijk niet nodig.” Wat De Jong ook aanspreekt in het kerkje is de ouderdom. “Op dit plekje staat al vanaf 1300 een kerk. Dat wil best iets zeggen. 700 jaar geleden waren hier al mensen die naar de kerk kwamen. Weliswaar niet altijd in deze, want de kerk is een paar keer herbouwd.”

Bredere functie “De kerk staat best verloren, hij staat niet in een toeristisch centrum. Mijn uitdaging is om de kerk op zo’n manier klaar te krijgen en te laten functioneren dat het, ondanks dat hij een beetje nergens staat, toch een functie heeft en houdt. En dan niet alleen het kerkelijke, maar ook met de dingen eromheen. Dat het kerkje behouden blijft voor de toekomst, dat is de grootste uitdaging waar we hier mee bezig zijn. Dat de Terbantster Tsjerke een bredere functie krijgt dan alleen maar die van een kerk. Anders kan het niet meer.” Verder ziet De Jong een uitdaging om de plaatselijke commissie uit te breiden. "We zijn nu met vier, maar dat is eigenlijk te weinig. Je hebt een man of zes/zeven nodig. Als er iemand uitvalt, ben je veel te klein en houd je het niet draaiende. De kerk is een stukje van mijn leven geworden. Het is in mijn leven gekomen en het hoeft er ook niet meer uit.”

Mieke van Veen


Auteur

Redactie