Reportage: ,Een passie voor boeken en elpees’

HEERENVEEN

Een man met een verhaal. Dat is Hylke Dam (76) uit Heerenveen. Ooit stond hij als onderwijzer voor de klas, maar een leven ,tussen vier muren’ was niks voor hem. Hij besloot zijn hart te volgen en werd uiteindelijk ,boekenboer.’

Nog steeds is hij met zijn Antiquariaat ,Hoogst Merkwaadig’  te vinden op de betere boekenmarkten in het hele land.   Hylke mag de zeven kruisjes dan zijn gepasseerd, hij is met passie bezig om boeken te verzamelen en te verkopen. ,,Ik ben gek op lezen. Er is sinds mijn vijfde geen dag voorbij gegaan zonder dat ik een hoofdstuk in een boek heb gelezen. Nee, dat gaat nooit voorbij. Tegenwoordig zit ik nog vaak tot vier uur in de ochtend met een boek op schoot.’’ Sinds Hylke op zijn vijfde het boek Moarke van Anna Meester-de Vries in handen kreeg, was hij verkocht. ,,Vanaf dat moment ben ik een boekenwurm geworden.’’ Met zijn familie leidde hij in zijn lagere schooltijd een zwervend bestaan. ,,Pa was kaasmaker en een hele goeie. Hij was dan ook veelgevraagd om na de Tweede Wereldoorlog de zuivelfabrieken weer op gang te helpen. Van een oude tramwagon had hij een woonwagen gemaakt en daarmee trokken we het hele land door, van zuivelfabriek naar zuivelfabriek. Zolang hij in een fabriek bezig was, woonden we op het terrein. Ik ben dus in het hele land opgegroeid. Uiteindelijk zouden we ons in Sneek vestigen, waar pa vast werk kreeg in een zuivelfabriek. Daar eindigde dus onze rit met de woonwagen. ’’ Jaren later zou de familie Dam verhuizen naar Heerenveen, waar Hylke’s vader werk kreeg als onderhoudsman bij het pas geopende Thialf-stadion. Hylke had ondertussen de Mulo en de kweekschool doorlopen en werd na een kort avontuur als beheerder van een midgetgolfbaan annex koffiehuis in Sneek aangesteld als onderwijzer van Lomschool De Terp aan de Burgemeester Falkenaweg in Heerenveen. ,,Lesgeven  vond ik prachtig, maar het was niks voor mij om de hele dag op dezelfde plaats te zitten.’’ En dus begon Hylke al snel aan een nieuwe avontuur. Hij werd rij-instructeur en in de winter schaatsenslijper. ,,Dat schaatsenslijpen vond ik prachtig werk. Ik heb de noren van alle grote cracks  onder handen gehad: Ard Schenk, Kees Verkerk en alle Russen, Noren en Roemenen die naar Thialf kwamen.’’ Als rijschoolhouder werkte Hylke eerst samen met Haye Hofma uit Oudeschoot, maar later begon hij voor zichzelf. En dat werk zou hij doen tot hij ruimschoots de zes kruisjes was gepasseerd. Ondertussen beheerde hij ook het depot van Interlanden Sprei Groep en zorgde hij ervoor dat onder andere de Heerenveense Courant bij de bezorgers terecht kwam. Het is alweer 25 jaar geleden dat het idee voor een antiquariaat werd geboren. Hylke: ,,Toen ik een keer de zolder opruimde, ontdekte ik hoeveel boeken ik dubbel had. Ik dacht: die kan ik best verkopen. En zo is het allemaal begonnen.’’ De Heerenvener deed geen half werk. Hij liet zich inschrijven bij de Kamer van Koophandel en daarmee was zijn ,Antiquariaat Hoogst Merkwaardig’ een feit. ,,Hoe ik aan die naam kom? Die heb ik ontleend aan de hoofdpersoon De Schaduw uit de detective-serie van Havank, alias Hans van der Kallen. Die zei altijd: ,hoogst merkwaardig.’ Vandaar, dus.  Ja, ik ben altijd een groot liefhebber geweest van de Havank-boeken. Ik heb zelfs een hele serie bijzondere uitgaven in de kast staan.’’ Ooit stond Hylke op 50 tot 60 boekenmarkten per jaar, maar tegenwoordig doet hij het wat kalmer aan. ,,Ik word ook een dagje ouder.’’ Behalve verkoper is Hylke nog steeds een groot verzamelaar van boeken. ,,Ik denk dat ik wel zo’n 5 tot 10 duizend boeken in de kast heb staan. Ik verzamel bijvoorbeeld naast de Havank-boeken alle Nederlandse detectives tot 1964, het sterfjaar van de schrijver  Havank. En verder heb ik heel veel boeken van Edgar Allen Poe en de complete Sherlock Holmes reeks van Sir Arthur Conan Doyle. Daarnaast verzamel ik boeken over mijn favoriete sport biljarten en over muziekinstrumenten. Ik heb namelijk ook altijd gitaar gespeeld en er vroeger zelfs een paar gebouwd.’’ Een pronkstuk in de collectie van Hylke is de encyclopedie over automatisch spelende muziekinstrumenten. ,,Dat verschijnsel heeft me altijd mateloos gefascineerd. Ik heb er niet alleen boeken over, maar ook minstens 500 elpees met muziek van draaiorgels, pianola’s, speeldoosjes en noem maar op. Ja, ik geef toe dat dat geen alledaagse verzameling is, maar ik raak er nooit op uitgeluisterd en uitgekeken.’’ Harry de Jong  

Auteur

Harry de Jong