Interview: Marieke Woudstra’s tweede roman over Portugese platteland   

HEERENVEEN

  Op de dag van dit interview komt  de tweede roman van Marieke Woudstra (1960) uit bij Meulenhoff Boekerij in Amsterdam.

We spreken met elkaar over dit boek en Mariekes ervaringen in Portugal, gezeten op een terras van het voormalig Marineterrein, aan het water van het Binnen-IJ. Het Portugese platteland heeft een belangrijke plaats in het leven van de oud-Heerenveense. In 2015  debuteerde ze met de roman Thuis in Portugal en dezer dagen ligt de opvolger Een Portugese Droom in de winkels. Haar debuut  heeft over succes niet te klagen, want er gingen inmiddels een slordige 40 duizend exemplaren over de toonbank. In het boek beschrijft Marieke op basis van haar eigen ervaringen het leven van een vrouw die met haar geliefde een nieuw leven begint in Portugal. Haar nieuwe boek is daar een vervolg op. ,,Maar je hoeft Thuis In Portugal niet te hebben gelezen om aan mijn nieuwe roman te beginnen,’’ benadrukt Marieke. ,,Het heeft dezelfde hoofdpersonen en speelt in dezelfde omgeving, maar verder staat  het verhaal  op zichzelf. Ditmaal is de essentie: hoe bouw je je leven opnieuw op als je in een ander land bent gaan wonen. En hoe diep stort je je in de cultuur van zo’n land? Eigen ervaring Marieke kan daarbij volop putten uit haar eigen ervaring, want ze is jaren geleden samen met haar man neergestreken in een authentiek dorpje op het Portugese platteland van Alentejo, de  provincie ten noorden van de Algarve. ,,Een prachtige provincie, die vroeger de graanschuur van Portugal werd genoemd, vanwege de eindeloze, golvende tarwevelden’’ vertelt Marieke. ,,Op dit moment is kurk, afkomstig van de bast van kurkeiken, een van de belangrijkste exportproducten. De landbouw is zo goed als verdwenen. En wat de politiek betreft: het is een van de weinige plekken in Europa waar de communistische partij nog in het gemeentebestuur vertegenwoordigd is.’’ Volgens Marieke heerst er een ,heerlijk leefklimaat,’ waarin oude dorpsverhalen, bijgeloof en kleurrijke tradities centraal staan. Daarover vertelt ze met verve in haar nieuwste roman. Over het planten van sommige soorten groentes, bijvoorbeeld. ,,Die moet je bij voorkeur ’s nachts bij nieuwe maan planten. Dat doet iedereen in het dorp. Dus op een gegeven moment sta je om elf uur ’s avonds in het donker iets te planten in de tuin. En dan weet je dat iedereen in het dorp dat op hetzelfde moment ook aan het doen is. Dat schept een band. Heel bijzonder.’’ Rode draad Het is duidelijk dat ook in deze nieuwe roman de lezer weer een prima indruk krijgt van het leven en de cultuur op het Portugese platteland. ,,Maar in dit boek zit ook een andere rode draad,’’  vertelt Marieke. ,,En dat is een verrassende, gebaseerd op de werkelijkheid. “Er verscheen eens iemand bij ons tuinhek die zei dat zijn vader dit huis aan ons had verkocht terwijl hij als zoon mede-eigenaar was. En hij had daar niet voor getekend. Wij zeiden tegen hem dat zijn verhaal niet klopte, want al onze papieren waren in orde, en dat hij  maar beter kon vertrekken. Als je in Portugal een huis koopt, zijn er altijd nog wel nazaten en erfgenamen die roepen: dat huis is eigenlijk van mij. Daarom moet je altijd naar een goede makelaar gaan. Want dan is alles uitgezocht voordat het huis op de markt komt. In Portugal duikt dit soort verhalen  vaak op en ik heb er voor mijn boek dan ook dankbaar gebruik van gemaakt. Niet dat Portugal corrupt is en dat criminaliteit hoogtij viert, integendeel. Maar deze zaken komen voor. In een Portugese Droom duikt er meteen op pagina 1 al een man met zo’n verhaal op. De hoofdpersoon Marjolein wordt er erg zenuwachtig van en ik houd die draad vast tot aan het slot een climax volgt. Een andere spanningslijn is of de olijfoogst dit jaar wel gaat lukken. Een jaar eerder is hij door de beruchte olijfvlieg totaal mislukt. Ze noemen olijfolie in Portugal het gele goud vanwege de kleur en omdat het zo’n belangrijke bron van inkomsten isvoor de bewoners.’’ Alentejaans zangkoor Marieke heeft zich helemaal in de Portugese dorpscultuur gestort. Zo heeft ze samen met de beste zanger van het dorp een zangkoor opgericht om de oude zangtraditie uit de streek, de Alentejo,  nieuw leven in te blazen. ,,Het gaat om een manier van zingen die heel specifiek is voor de regio en waarbij geen instrumenten worden gebruikt. Alles draait om stemmen die tegen elkaar inzingen in hele mooie gedragen melodieën. Er zitten ook Jiddische invloeden in, heel mooi. Het Alentejaanse gezang is net zoals de fado, nu door de Unesco erkend als officiëel Cultureel Erfgoed. Nee, ook het muziekleven op het Portugese platteland is zo gek nog niet.’’ Hoe heeft Marieke dit Zuid-Europese land ontdekt? ,,Na mijn eerste vakantie in Portugal werd ik helemaal gegrepen door de taal van dat land. Ik was toen 24 en weet nog precies wat ik dacht: ,dit is zo’n bijzondere taal, die wil ik kunnen spreken.’ Toen ik thuis kwam, ben ik onmiddellijk Portugees gaan studeren.’’ Dat was het begin van een liefde voor een land die door de jaren heen alleen maar sterker zou worden. ,,Het is niet zozeer dat ik in Nederland iets miste wat ik in Portugal wel vond,’’ vertelt Marieke. ,,Maar de openhartigheid en vriendelijkheid van de mensen sprak me enorm aan. Ze nemen overal de tijd voor en in hun gesprekken gaat het altijd ergens over. Over de dingen die er toe doen in het leven, zoals vriendschap, liefde, leven en dood.’’ Dagboeken Marieke is altijd met de pen in de weer geweest. ,,Als jong meisje hield ik  dagboeken bij. Toen ik elf was, is er een keer  een gedicht van mij geplaatst op de kinderpagina van de Heerenveense Courant. Dat ging over de milieuvervuiling. Ik schreef dat we terug moesten naar de natuur. Dat is ook een beetje mijn grote droom geworden. En in Portugal is die droom uitgekomen. Mijn man en ik kunnen er bijna leven van wat de tuin opbrengt, we hebben een enorme moestuin. Ons huisje staat op een heuvel, we hebben een schitterend uitzicht over een landschap met kurkeiken tot aan de kustlijn van de Atlantische oceaan toe.’’ Oranjewoud De liefde voor de natuur is volgens Marieke ontwaakt tijdens haar lange fietstochten als tiener door Oranjewoud., ,Dat is een van de mooiste natuurgebieden van Nederland, vind ik. De bossen van Oranjewoudzijn prachtig en gelukkig is de rust er bewaard gebleven. Ik kom er nog regelmatig als ik mijn familie en vrienden in Friesland bezoek. De Friese natuur is zo nog altijd een inpiratiebron voor mij.  ’’ Harry de Jong  

Auteur

Harry de Jong