Reportage: De bijzondere presentatie van een aardappel met een lange historie

NES

Het kleine stipje aan de horizon wordt steeds groter. Goedgemutst duwt Tiemen Kuipers van Aardappelgroothandel Greydanus uit Heerenveen z’n kruiwagen over het grijze en zompige wad.

Hij is met een paar kistjes Wâldgieltsjes onderweg naar  de vaste grond van Ameland. ,,Zes uren onderweg geweest vanaf Moddergat, maar ik heb een goede conditie en ben nog lang niet moe,’’ lacht hij bij aankomst in de haven van Nes. Kuipers is met een speciale missie naar Ameland gekomen. De eerste oogst van het bijzondere aardappeltje dat luistert naar de naam Wâldgieltsje is binnengehaald en het leek de medewerkers van Greydanus uit Heerenveen een aardig idee om als exclusieve distributeur de eerste exemplaren aan te bieden aan de oudste groenteboer van Ameland. En dat is de 93-jarige Klaas Jan Engels. Die presentatie gaat helemaal in stijl. Vanaf de haven van Nes vertrekt een blauwe klassieke tractor met een aanhangwagen vol aardappelen naar Hollum, om daar bij de supermarkt van Coop Bakker z’n vracht af te leveren. Daar zit ook Engels klaar om het eerste kistje in ontvangst te nemen. Aan het stuur van de tractor zit Jaap Wilman uit Engwirum in traditionele boerenkleding. Een man die voor deze gelegenheid helemaal op z’n plaats is, want hij is teler van het bijzondere en veelgeprezen Waldgieltsje. Wilman bevindt zich in goed gezelschap, want ook Jan de Boer van de stichting Wraldfrucht is van de partij, gestoken in een blauwe boerenkiel. ,,Het Wâldgieltsje is een ras waarvan de herkomst in feite onbekend is,’’ onthult  hij als de tractor met z’n opmerkelijke inhoud tevreden richting Hollum knort. ,,Je kunt er rustig vanuit gaan dat deze aardappel al rond het jaar 1700 in Fryslân aanwezig was. Mensen uit de Elzas en Bourgondië werden destijds om hun geloof vervolgd en vonden in Nederland een nieuw thuis. Ze brachten naar alle waarschijnlijkheid ook de aardappel mee, alhoewel dat niet zo precies werd gedocumenteerd.’’ Het oudste bericht over de aardappel in Fryslân werd volgens De Boer in 1718 door de grietman van Haskerland geschreven en wijst er op dat de teelt en de consumptie met name bij de arme bevolking in die streek al is ingeburgerd. ,,Ja, je kunt rustig stellen dat hij een lange historie heeft,’’ lacht De Boer. Eigenaar Douwe Bakker van de Coop Supermarkt in Ballum is helemaal voorbereid op de komst van het kleurrijke gezelschap. Hij heeft er zelfs een feestje van gemaakt met een proeverij van echte Amelander kazen, bier en worst. Jan de Vries zorgt met z’n accordeon voor de muzikale noot. Toeristen en dorpsbewoners verzamelen zich al snel voor de supermarkt. En dan breekt het grote moment aan waarop Klaas Jan Engels vanuit zijn rolstoel het eerste kistje met Waldgieltsjes in ontvangst mag nemen uit handen van Jaap Wilman.  ,,Ik voel me vereerd,’’ lacht de oudste Amelander groenteboer als hij het kistje op z’n schoot zet. Wilman verklapt ondertussen nog een aantal leuke weetjes rond de aardappel. ,,Je moet ‘m eten in de schil, want dan is de smaak veel beter,’’ doceert hij. Wilman heeft thuis ook een speciale oliepers staan, want het Waldgieltsje smaakt het best als hij is gebakken in speciale olie. ,,Ja, ik ben een man van traditie,’’ lacht Wilman. ,,Ik heb thuis nog de tractor staan waarop ik 1947 reed en ook de motor uit de jaren ’50 waarmee ik en mijn vrouw ritjes maakten, staat nog in mijn schuur.’’ Sinds vorige week liggen de Wâldgieltsjes weer in de hele provincie  in de winkels. In Heerenveen is supermarkt Jumbo een verkooppunt. Greydanus organiseert in deze zaken een kruiwagenactie tot en met september. ,,Mensen die Wâldgieltsjes kopen, kunnen een kruiwagen vol met deze aardappelen winnen,’’ aldus pr-medewerker Tjalke Stoelwinder van de Heerenveense Aardappelgroothandel. Harry de Jong Foto's Max van Gelder    

Auteur

Harry de Jong