Recensie: schijbare tegenstelling bij galerie Loof

Heerenveen

Paradox, werken van Johannes Steendam, Jet van Oosten en Frans Beerens bij Galerie LOOF, Gorredijksterweg 73 in Jubbega. Tot en met 8 oktober.

De werken in de expositie “Paradox” zijn, de term zegt het al, schijnbaar tegengesteld aan elkaar. Onverenigbaar, tegenstrijdig – ogenschijnlijk. En dat is eigenlijk ook wel zo, want de beschouwer beziet de resultaten van de makers afzonderlijk. Apart en nauwelijks in vogelvlucht naast elkaar. Zo zijn ze ook niet opgehangen in Galerie LOOF. Enkel kun je, wanneer je door de knieën op de hurken gaat het tapijt van Jet van Oosten als bos voor een wandkleed van Frans Beerens zien. Voor de rest is alles separaat geplaatst. Voortbordurend dan op de paradox, de tegenstelling. Neem de kunst van Johannes Steendam. Hij gebruikt verwerkte olie als grondstof om papier te beschilderen. Hij trekt het bruine goedje over de drager in horizontale richting, van links naar rechts of andersom – dat doet er niet toe. Zo ontstaan velden die het meest weg hebben van een landschap. Gaat er meer olie op de trekker, dan is het effect donker. Geeft de kwast minder olie af dan is het bruin licht van kleur. Steendam speelt met het minder en het meer, waardoor er natuurlijk verlopende lijnen blijken te ontstaan en verhouden vlakken zich tot elkaar in een olieveld: oilfield. Geen landschap uit de zichtbare omgeving, maar een mistige dauw van dromerige gedachten. De grondstof wordt door de kunstenaar wel gestuurd wanneer er bijvoorbeeld bos op de einder staat of een rietkraag langs water. Maar meestal zoekt de olie een eigen weg en vermengt zich al druipend met een andere laag. De compositie blijft in beweging, nauwelijks zichtbaar voor het oog. Maar na verloop van tijd loopt de zware vloeistof van het papier af en kan een rand vormen op de muur. Hoe tegengesteld aan de uitgesmeerde olie van Steendam is de aaibare wol van Jet van Oosten. Zij haakt en breit zich vormen op een onorthodoxe manier. Meest zonder zichtbare kleur in een gebroken wit, de tint van het blanke schaap in de wei. LOOF toont enkele aan elkaar verschillende textiele werkvormen, zo lijkt het. Mutsen met zoetwaterparels aan de top lijken hangend aan de muur het meest op neushoornkoppen, wil je er al een gelijkenis aan breien. Zo is de cocon aan de wand denkelijk de vertaling van een figurine, een prehistorisch vruchtbaarheidsbeeldje. En is de fontein van wollen draden gewoon een streelzacht object, hoewel ik peinzend denk aan het stripfiguur met lang stijl haar in de sfeer van Robert Crumb. Het vloerobject van gehaakte cirkels, die aan de grond blijven of zich verheffen in de ruimte, heeft het verhaal van een park met conische bomen, spartelvijvers en zonneweiden. Het lijkt een lust er in te verdwalen wanneer je zelf een muis bent. Als beschouwer echter kan mijn blik in de vormen wegzinken en kort uitrusten op de velden langs het water. Maar eigenlijk is het driedimensionale vloerkleed gewoon een object zonder meer, en niets minder dan een ontdekking van wat deze vormen met de ruimte doen. Bij het werk van Frans Beerens weet je niet wat je ziet. Het is een wonderspreuk die hij heeft uitgesproken over zijn wandkleden, zo lijkt het. Beerens schildert met textiel door eerst een foto van een object of omgeving te maken. Een goed moment op een juiste plek. Een platte analoge afbeelding is aanleiding om met stof letterlijk de diepte in te gaan. In een atelier weeft men een monumentaal wandobject, waarvan de kunstenaar precies aangeeft waar welke streek komt en hoort te zijn, schering en inslag. Het resultaat vormt zich op afstand, dan ontdekt het oog perspectief. Er is geen tint in de draden, maar het beeld is kleurig. Een materieel fotobeeld. Zo beschouwend lijkt het werk ver van elkaar te verschillen, maar komt het toch wonderwel in deze ruimte bij elkaar. En dat blijkt schijnbaar zo te zien niet gespeeld te zijn, echter klaarblijkelijk overeen te komen. Het legt als een puzzel. Of pas ik nu paradoxale woorden aan elkaar. Jurjen K. van der Hoek Zie ook weblog Kunst-stukjes: jurjenkvanderhoek.tumblr.com    

Auteur

Harry de Jong