De Ontmoeting: Sint Thomas klokluiden

Heerenveen

Waar komen mensen elkaar tegen de komende weken? Vandaag in de rubriek De Ontmoeting Liesbeth Kramer, voorzitter van de klokkencommissie in Oudehorne.

Wie ben je?

“Mijn naam is Liesbeth Kramer en ik ben 34 jaar. In het dagelijks leven sta ik voor de klas. Hoe ik betrokken ben geraakt bij het Sint Thomas klokluiden? Onze boerderij staat zowat naast de klokkenstoel in Oudehorne, dus ik kon er niet omheen. Ús heit, destijds voorzitter van de klokkencommissie, nam ons tussen 21 en 31 december dagelijks mee naar de klokken. Inmiddels heb ik het stokje van mijn vader overgenomen en ben nu, na een aantal jaren in de jury te hebben gezeten, voorzitter van de klokkencommissie.”

Vanaf 21 december tot en met 31 december mogen mensen de klokken luiden, dit om de boze geesten te verjagen?

“Voor een ieder die erin gelooft, kan dat inderdaad. Maar tegenwoordig is het meer een culturele ‘sport’ geworden om de vierkante slag er zo snel en lang mogelijk in het houden. Sinds mensenheugenis worden de klokken van Oudehorne al geluid. Vroeger deden ze dat om de boze geesten te verjagen (‘duiveljagen’). De bevolking dacht dat de natuur voorgoed zou inslapen en daarom deed iedereen mee met het luiden van de klokken, wat traditioneel begint op de kortste dag van het jaar: 21 december, en duurt tot en met oudejaarsdag. We proberen de traditie voort te zetten en de kunst van het luiden door te geven aan de jeugd, want dat is immers de toekomst. De kunst van het luiden mag niet verloren gaan, want daarmee zouden we een stukje cultuur verliezen. Het luiden op 4 mei en tijdens begrafenissen wordt altijd erg gewaardeerd door de mensen. Dus we willen dit behouden.”

Kunnen mensen op eigen gelegenheid de klokken luiden?

“Tussen 21 en 31 december mag iedereen onaangekondigd gaan luiden (wel gaat het licht uit om 22.30 uur, dus dan is het donker. Er zijn ook mensen die dan graag willen slapen.) Als je graag wilt dat iemand van de commissie aanwezig is om aanwijzingen en tips te geven, dan adviseer ik om ’s avonds tussen 20:00 en 21:00 uur te komen. Dan is er in principe altijd iemand aanwezig.”

30 december wordt de klokluidwedstrijd georganiseerd op het kerkhof van Oudehorne, hoe gaat die eruit zien?

“Om 13.30 uur heet de voorzitter iedereen welkom en leest de wedstrijdreglementen voor. Zodra de jury de keet instapt, wordt de lijst met deelnemers opgehangen. Om de beurt luiden de deelnemers 5 minuten de kleine (stuur)klok. De tijd wordt nauwkeurig bewaakt door een commissielid. Tijdens het luiden, wordt door de jury een aantal punten toegekend. Deze punten zijn niet zichtbaar, maar worden pas tijdens de prijsuitreiking bekend gemaakt. Tussendoor kunnen de bezoekers genieten van het klokgelui, onder het genot van een hapje en een drankje. De wedstrijd is rond 15.30 uur afgelopen. Dit hangt af van het aantal deelnemers.”

Waar let de vijfkoppige jury op?

“De kleine klok is de stuurklok. De deelnemer aan deze klok is verantwoordelijk voor de vierkante slag en wordt dan ook beoordeeld door de jury. De grote klok geeft alleen het ritme aan. De deelnemers moeten zo snel mogelijk de slagen van de kleine klok precies tussen die van de grote klok laten vallen, eigenlijk vanaf het begin, de start. Dat is één onderdeel waar de jury op let. Daarnaast letten ze op hoe vaak er een misslag tussen zit en hoe lang het duurt voordat de deelnemer de vierkante slag weer te pakken heeft. Het galmen van de klokken kan dit voor de luider, die onder de klokken staat, best lastig maken. Vooral met harde wind. Elk jurylid geeft een aantal punten op een schaal van 1-10. De deelnemers kunnen dus maximaal 50 punten halen.”

Hoe kunnen mensen zich aanmelden voor de wedstrijd?

“Mensen kunnen zich opgeven bij Rik Hoekstra of bij mij. Er hangt een informatiebord bij de klokkenstoel waar onze contactgegevens staan vermeld.”

Wat is het lastigst aan het klokluiden?

“Voor iemand die voor het eerst aan de touwen hangt, is het touwgevoel het lastigst. Je moet als het ware één worden met het touw en voelen wat het doet wanneer je er aan getrokken hebt. Het is namelijk een wisseling van trekken en laten ‘vieren’. Zodra je aan het touw getrokken hebt, moet je de klok namelijk ook weer laten vieren. De meeste beginners vergeten dat laatste en dan remmen ze de klok weer af. Zodra je het touwgevoel hebt en de klok hoog kan luiden, dan kun je ook remmen en dan begint het sturen op de grote klok.”

Wat zou je verder nog kwijt willen?

“Het Sint Thomasluiden vindt alleen plaats in Katlijk en Oudehorne en daar zijn we best trots op. Samen met de Sint Thomaskuiertocht, weten we weer veel mensen bij de klokkenstoel te krijgen. Wij streven er naar om deze eeuwenoude traditie niet verloren te laten gaan en waarderen daardoor ieders belangstelling. U bent allen uitgenodigd om zelf het touw in handen te nemen en wie weet schuilt er een ware klokluider in u! Ik daag u uit!”

Auteur

Redactie