Interview: ,De wonderman van Jonkerslân’ 

HEERENVEEN

 Een markante en kleurrijke inwoner van Jonkerslân. Dat is Charl Deksels jarenlang geweest. 

Vanaf de dag dat hij het drukke Amsterdam verruilde voor de rust van Friesland tot het moment dat de ziekte van Parkinson hem dusdanig in z’n greep kreeg dat hij moest verkassen naar een verpleeghuis. Charl’s bewogen leven is dezer dagen onder de titel ,De Wonderman van Jonkerslân’ te boek gesteld door gepensioneerd ontwikkelingspsycholoog Daniel Brugman (70). In eerste instantie een goede vriend en later diens mantelzorger.  Deksels was met name in Heerenveen een bekende verschijning in kunstkringen. Hij was stamgast van café De Reade Swetser aan de Gedempte Molenwijk, in de jaren zeventig en tachtig een pleisterplaats voor kunstenaars en politiek bewuste jongeren. In dit wereldje van non-conformisten en alternatieve denkers voelde hij zich als een vis in het water. En hij had zijn uiterlijk wat dat betreft zeker mee: een grote man met een grote snor en een wilde bos haar. Charl had toen al een uitgesproken mening over de maatschappij. Van de westerse verkwistingsmentaliteit moest hij niets hebben. Brugman: ,,Ik kom zelf oorspronkelijk uit het westen en heb Charl leren kennen toen hij het  huisje van mijn vriendin in Luxwoude opknapte. Een spraakzame man, geïnteresseerd in mensen. Hij had een bloemrijk taalgebruik, vol mooie metaforen. Hij nodigde me uit eens bij hem langs te komen en dat heb ik gedaan. Als mens boeide hij me bijzonder en ik wilde hem graag beter leren kennen.’’ Het werd een memorabel bezoekje dat Brugman zal heugen. ,,Hij liet me plaatsnemen in een stoel onder een groot zwaard dat met een dunne draad aan het plafond was opgehangen. Hij vertelde dat dit het zwaard van Damocles voorstelde. Ook had hij een afbeelding van het Alziend Oog aan het plafond bevestigd, zodat de eenvoudige sterveling die plaatsnam in die stoel niet alleen het zwaard onheilspellend zag bungelen, maar ook met dat oog geconfronteerd werd. Zo’n bezoek blijft je bij.’’ Charl is een groot deel van zijn leven internationaal touringcarchauffeur geweest. Zijn routes voerden voornamelijk door Oost-Europa, toen nog een wereld achter het IJzeren Gordijn. Brugman: ,,Hij had een voorliefde voor de Oost-Europese eenvoud. De Westerse luxe was aan hem niet besteed. Hij was gek op Russische literatuur en las gemiddeld 150 pagina’s in een boek per dag. Nadat hij met z’n werk als buschauffeur was gestopt, vestigde hij zich in Jonkerslan en bouwde er een bestaan op als timmerman. Charl verbouwde z’n eigen groente en leefde heel natuurlijk, want hij wilde per se niet deelnemen aan de consumptiemaatschappij. In een bestel-eend maakte hij regelmatig lange reizen, naar onder andere landen als Turkije, waar hij door de Karpaten trok.’’ Op z’n 57ste bleek Charl te lijden aan stenose, een zenuwbeklemming in de rug. Vanaf dat moment ging het stelselmatig slechter met hem. Uiteindelijk werd ook Parkinson bij hem geconstateerd en na verloop van tijd was hij niet in staat om nog langer alleen thuis te wonen. ,,We onderhielden een intensieve briefwisseling, maar na verloop was hij ook niet meer in staat om terug te schrijven,’’ vertelt Brugman. ,,Ik bleef wel doorschrijven en als zijn mantelzorger leerde ik hem als persoon steeds beter kennen. Zo is het uiteindelijk een boek geworden.’’ In dat boek vertelt Brugman op een boeiende manier over de tijd dat Charl niet langer thuis kan wonen nadat hij meermalen als gevolg van Parkinson in verwarde toestand wordt aangetroffen. ,,De overgang van een zelfstandig bestaan naar een vorm van beschermd wonen viel hem zwaar,’’ vertelt  de auteur. ,,Hij kon zijn eigen levenswijze niet langer voortzetten en ging van een actief bestaan naar een leven van "nietsdoen'. Kortom, Charl werd 'lijdend voorwerp' van zorg in een maatschappij die hij zijn leven lang heeft verworpen. Maar ook als hij dement wordt verklaard en in een verpleeghuis is opgenomen, houdt hij zijn visie staande. Dat is kort samengevat de essentie van mijn boek. ’’ ,De Wonderman Van Jonkerslân’ van Daniel Brugman verscheen bij uitgeverij Brave New Books, telt  220 pagina’s en is verkrijgbaar via bol.com Harry de Jong  

Auteur

Harry de Jong