De Uitdaging: “Akkrum omtoveren naar het New York van 1896”

Heerenveen

In de rubriek De Uitdaging portretten van mensen met een bijzonder verhaal en de uitdaging in hun leven. Deze week vertelt Anne Dykstra over Folkert Kuipers en het project ‘Meet me at the Fountain’.

Toen Anne Dykstra (68) zo’n dertig jaar geleden in Akkrum kwam wonen, raakte hij geïnteresseerd in het verhaal van Akkrumer Folkert Kuipers. Hij reed vaak langs Coopersburg en raakte geïntrigeerd door het gebouw. Hij wilde daar meer van weten en zodoende kwam hij ook bij Stifting Akkrum Ald en Nij terecht, waarvan hij nu voorzitter is. Als, zoals hij het zelf noemt, ‘historisch geweten’ van Folkert Kuipers is Anne nu betrokken bij het project ‘Meet me at the Fountain’. Een project dat Akkrum 9, 10, 16 en 17 juni terug moet brengen naar het New York van 1896.

Folkert Kuipers

“Folkert Kuipers werd geboren in 1843. Hij was een Akkrumer die helemaal gek was van Amerika. Hij wilde daar graag naartoe, maar zijn ouders wilden dat niet. In die tijd was het namelijk zo, dat als je naar Amerika ging, dan kwam je niet meer terug. Maar toen Folkert 22 was, was hij volwassen, nu is dat bij 18 jaar, en konden zijn ouders hem niet meer tegenhouden. Hij ging naar Amerika, met geld van zijn ouders voor de heen- en terugreis. In 1866 kwam hij aan in New York, alleen dat was helemaal niet zo bijzonder als hij had gedacht. Er was veel werkloosheid en armoede. Maar Folkert besloot niet om terug te gaan naar Nederland, hij ging verder Amerika in. Richting Chicago.”

Chicago

“In Chicago kreeg hij een baantje, toen een beter baantje en weer een beter baantje en uiteindelijk een eigen winkel. Ook trouwde hij met Antoinetta de Graaf, zij kwam uit Zeeland. Folkert Kuipers veranderde zijn naam in Frank Cooper. Zijn manier van zakendoen viel op bij een zekere Henry Siegel, een Duitser die ook geëmigreerd was. Siegel stelde voor om samen met Folkert een grote ‘department store’ te beginnen. Zoiets als Harrods of De Bijenkorf, maar dan veel groter. De Siegel-Cooper Building had zeven verdiepingen en er werkten 2500 mensen. Je kon er van alles en nog wat krijgen, van een tandenborstel tot een koets. Ook kon je er naar de dokter. Het was een groot succes.”

New York

“Omdat het zo’n succes was, gingen beide mannen naar New York en hebben ze daar nog een winkel gebouwd van ongeveer dezelfde grootte en hetzelfde aantal mensen werkte er. Op een gegeven moment kwam de ‘elevated railway’, een spoorlijn die boven je hoofd gaat. Toen bouwden Siegel en Folkert een station op de tweede verdieping van de winkel en kon je zo uit de trein in de winkel stappen. Het waren echte ondernemers. Ze deden er van alles aan om veel te verkopen. Op het dak stonden ook allemaal groentekassen. Het was met opzet mooi versierd, om zoveel mogelijk op te vallen. En dat deden ze ook. Want toen de winkel openging in 1896, kwamen er 160.000 mensen op de opening af. Het was een groot succes. Beide gebouwen staan er nog steeds. Ik heb beide gezien. In Chicago zit nu een universiteit in de Siegel-Cooper Building en in die van New York zitten kantoren. Het gebouw in New York had ook een vuurtoren, maar die is er helaas niet meer.” 

Sixth Avenue

“En wat we nou met ‘Meet me at the Fountain’ willen doen, is de gevel van het pand in New York op een groot steigerdoek printen en dat hier in Akkrum tot een hoogte van zestien meter optrekken. Het is ook de bedoeling dat je straks in het gebouw kunt wandelen. Achter het doek komt een tent, waarin we met behulp van audiovisuele middelen de winkel projecteren, zodat je het gevoel krijgt dat je middenin de Siegel-Cooper Building staat. Dat je tussen de mensen staat die daar aan het werk zijn of wat kopen. De Siegel-Cooper Building stond op Sixth Avenue en we willen met honderden acteurs en figuranten het straatleven van Sixth Avenue uit die tijd in Akkrum uitbeelden. Naast de gevel van de winkel, zullen er ook andere gevels uit die tijd te zien zijn. Er was ook armoede in New York en dat willen we ook laten zien.”

Figuranten

“In die twee weekenden in juni: 9, 10, 16 en 17 juni, willen we niet alleen de gevels in Akkrum laten zien, maar we willen ook dat er steeds 200 mensen in kleding van toen hier rond lopen. Zodat er echt een sfeer ontstaat van het New York van 1896. We willen ook situaties nabootsen die in die tijd normaal waren. De Amerikaanse politie zit bijvoorbeeld achter iemand aan of er komt een begrafenisstoet langs. Alles wat toen op straat in New York gebeuren kon, kan hier ook in principe gebeuren. We zoeken nog veel figuranten. Geïnteresseerden kunnen zich melden via de Facebookpagina van ‘Meet me at the Fountain’ of op www.skean.frl.”

Mienskip

“Onze bedoeling is om zoveel mogelijk mensen mee te laten doen. Dat er echt een sfeer ontstaat van: we doen dit met elkaar en we laten het hier niet bij. Voor en door Akkrum en Nes. Het mienskipsgevoel willen wij versterken en we hopen dat na deze happening ook meer mensen blijvend betrokken zullen zijn bij de culturele verenigingen in Akkrum. Dat is onze ‘legacy’. Ons doel is om New York naar Akkrum te halen en het is tegelijk een middel om mensen erbij te betrekken. Dat is een geweldige uitdaging.”

Gewone man

“Dit project was er niet geweest als Folkert Kuipers niet had bestaan. Hij was een gewone man uit Akkrum, die alleen naar Amerika ging. Hoe dapper is dat! En toen kwam hij in New York aan, wat dus eigenlijk het beloofde land niet was, en toen ging hij niet terug naar huis, maar hij ging verder Amerika in en bouwde daar het hele imperium op. Als je er echt bij stilstaat, dan is dat bijzonder imponerend en interessant.”

Coopersburg

“Op een gegeven moment was Folkert miljonair en toen hij zag dat er in Akkrum, hij kwam regelmatig weer terug, veel oude mensen in de armoede zaten, wilde hij wat voor ze betekenen. Hij kocht een stuk grond en liet Coopersburg bouwen. Daar mochten de oude arme mensen uit de gemeente gratis wonen. Ze kregen ook zakgeld van zo’n 6 gulden per week. Dat moesten ze wel besteden in Akkrum, zodat ook de Akkrumer middenstand geholpen werd. Dit kon allemaal gefinancierd worden doordat Folkert Kuipers een bedrag van 100.000 dollar aan de regenten (de vroegere bestuurders) had gegeven die dat belegd hadden in onder andere boerderijen. Maar op een gegeven moment kostte dat best wat geld. Folkert zelf stierf in 1904, hij was 62 jaar. Daarna was het lastiger om geld te krijgen, omdat het ook de tijd was dat in Amerika de recessie op kwam. In 1981 werd het gebouw overgenomen door Elkien en de tuin door de gemeente. Nu is Coopersburg niet meer een stichting voor opvang van oude mensen, maar kan iedereen hier wonen. Folkert hoefde Coopersburg niet te bouwen, maar deed dat wel. Er was niemand die hem dat had gevraagd. Het was zijn eigen initiatief.”

Fontein

“Dit hele verhaal is de inspiratie voor ‘Meet me at the Fountain’. En waarom het project nou precies die naam heeft? In de winkel in New York stond in de grote hal op de begane grond een fontein met daarin een meer dan levensgrote replica van het beeld The Republic, dat bij de wereldtentoonstelling in Chicago te zien was. De fontein was bij de New Yorkers zo bekend, dat het genoeg was om te zeggen: 'Meet me at the fountain', dan wist iedereen waar hij moest zijn.”

Mieke van Veen


Auteur

Redactie