Gestichtstekeningen van Klaas Koopmans in Heerenveen en Seoel

Heerenveen

De gestichtstekeningen van Klaas Koopmans waren onlangs te zien op de tentoonstelling ‘Dividing Lines’ in het Dolhuys te Haarlem. Nu zijn ze weer terug in Friesland. Inclusief een nieuwe aanwinst, is een selectie nu te zien in Museum Belvédère.

Een ander gedeelte wordt momenteel getoond in Seoel.

De Friese kunstenaar Klaas Koopmans (1920-2006) was lid van de expressionistische schildersgroep Yn ’e Line. Zijn grote, kleurrijke en levenslustige doeken staan in schril contrast met de sobere tekeningen die hij maakte tijdens de periodes dat hij opgenomen was in een psychiatrische kliniek.

Hij bekeek zijn mede-patiënten (de ‘meiminske’) niet alleen met mededogen, hij
was vooral één van hen. In de tijd dat creatieve therapie nog niet bestond, liet hij zich het tekenen niet ontnemen. Patiënten van de kliniek moesten bij opname alle bezittingen afgeven, maar Koopmans vroeg aan vrienden en familie om materiaal binnen te smokkelen.

Zo kwam hij soms aan houtskool en potloden. Verder gebruikte hij alles wat voorhanden was. Zo zijn er tekeningen gemaakt met oogpotlood en lippenstift, op papiertjes, enveloppen of chocoladedoosjes.

In totaal zijn er ongeveer vierhonderd gestichtstekeningen gemaakt. Ze worden
beheerd door de Stichting Klaas Koopmans en zijn ondergebracht in Museum
Dr88888. Een paar weken geleden is bij de familie van de kunstenaar een
tekening ontdekt, die óók tot deze reeks behoort. Het is een fijnzinnig portret
van een medepatiënt, in houtskool op papier. De tekening wordt nu voor het
eerst geëxposeerd.

In de maanden juli, augustus en september is een andere selectie uit deze
omvangrijke reeks te zien in de beide kerken van Earnewâld, in het kader van
het kunstproject Ljochtstill, dat de aandacht vestigt op kernbegrippen als
identiteit, landschap en kwetsbaarheid. Het is een initiatief van Anje WesterKoopmans, de jongste dochter van de kunstenaar.

Andere gestichtstekeningen zijn permanent te zien in Museé Dr. Guislain (Gent,
België) en nu tijdelijk in het kunstencentrum Versi (Seoel, Zuid-Korea). Deze
tentoonstelling met werken van psychisch kwetsbare mensen is uniek in het
Aziatische land, waar mentale kwetsbaarheid nog altijd een taboe onderwerp is.

Voor Klaas Koopmans bleken zijn mentale inzinkingen een onverwachte bron van
rijkdom en veerkracht. Hij was trots op zijn tekeningen: ‘Ik wil met dit werk
laten zien dat er geen tijd zo donker is, of er komt wel weer licht.’


Auteur

harry.de.jong