Hoe tolk je theater voor blinden?

HEERENVEEN - Woensdag 20 juni vindt in het Posthuis Theater de voorstelling Mata Hari plaats, gespeeld door cliënten van Talant en Wil. Bij de voorstelling is een tolk aanwezig voor blinden en slechtzienden. Inderdaad, dat bestaat.

‘In 2016 vroeg iemand mij iets over een blindentolk. Ik heb haar heel hard uitgelachen. Je bedoelt een doventolk, zei ik.’ Hilda Snippe (54) grinnikt. ‘Van een blindentolk had ik nog nooit gehoord.’ Snippe is geboren met een erfelijke oogaandoening en ziet 1 procent met haar ene en nul procent met haar andere oog. Lang heeft ze gedacht dat theatervoorstellingen niet aan haar besteed waren. ‘Mensen zeiden wel eens dat ze naar Soldaat van Oranje of zo gingen. Waarom zou ik daarheen gaan, dacht ik dan. Het is hartstikke duur en ik zie niks.’ Maar twee jaar geleden kwam ze in contact met Arlette Hanson en haar stichting ‘Komt het Zien!’, een Heerenveense organisatie die theaterbeleving mogelijk maakt voor mensen met een visuele beperking. Een uitkomst, volgens Snippe.

Hoe vertolk je een theatervoorstelling voor slechtzienden?

Tijdens de voorstelling zit een tolk in een geluidsdicht hokje en praat live via een koptelefoon tegen de theaterbezoekers. ‘Hij vertelt wat er gebeurt dat wij niet kunnen zien. Ook details, bijvoorbeeld dat iemand rode schoentjes draagt. Voor slechtzienden vertelt hij waar op het podium iets belangrijks gebeurt, zodat ze weten welke richting ze moeten kijken.’ De tolken zijn vaak mensen uit de theaterwereld, mensen die gevoel hebben voor welke informatie van belang is. Ze gaan van tevoren een keer kijken bij de voorstelling of repetitie en nemen het script door, zodat ze goed voorbereid zijn. 

Er zijn niet veel voorstelling waarbij audiobeschrijvingen een mogelijkheid zijn. Nu wordt de tolk vaak gevraagd door de producenten van een voorstelling, maar het is niet goedkoop. Snippe zou het fijn vinden als er subsidie voor was. ‘Doven krijgen een bepaald aantal tolkuren vergoed door de overheid, maar voor blinden bestaat dat nog niet.’ Op dit moment zit Snippe in een comité dat de toegankelijkheid van de activiteiten van Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad in het oog houdt. Ze hoopt dat ook na 2018 aandacht blijft voor de culturele participatie van blinden en slechtzienden. 

‘Ik ben ook gewoon een mens. Ik woon in een gewoon huis, ik heb kinderen die gewoon naar school moeten. Dan wil ik ook wel eens gewoon naar het theater kunnen.’ Een blindentolk maakt dat mogelijk. ‘Het is fantastisch. Als je bij zo’n voorstelling weg komt, heb je het gevoel dat je heel veel hebt gezien.’ Snippe kijkt dan ook uit naar de voorstelling in het Posthuis Theater.

Lotte Wijbrands