De Uitdaging: ‘Zijn muziek levend houden’

Aldeboarn

In de rubriek De Uitdaging portretten van mensen met een bijzonder verhaal en de uitdaging in hun leven. Deze keer Helga Folkertsma, de vrouw van de overleden componist en onderwijzer Paulus Folkertsma uit Aldeboarn.

Paulus Folkertsma leefde van 1901 tot 1972. Hij was van beroep onderwijzer op de lagere school in Aldeboarn, maar de grootste plaats in zijn hart had de muziek. ,,Onderwijzer was hij ook met hart en ziel, maar de muziek nam een hele grote plaats in bij hem. Hij was een rustige man. Bescheiden ook, maar hij was zich wel bewust van wat hij kon. Hij was bij de kinderen geliefd in de school en kon goed omgaan met kinderen. We kregen later zelf vier kinderen. Daar was hij ook een hele leuke vader voor”, zegt Helga Folkertsma (80), de vrouw van Paulus Folkertsma.

Zus

Hoe de twee elkaar leerden kennen, is volgens Helga een romantisch verhaal. ,,Ik kom oorspronkelijk uit Wenen. Na de oorlog waren er kindertransporten naar Nederland vanuit Wenen. Mijn zus zat daar ook bij. Zij kwam in Leeuwarden terecht bij mensen waar mijn man in de weekenden logeerde. Hij was doordeweeks in Aldeboarn en in de weekenden ging hij naar Leeuwarden, want hij wilde wat meer contact hebben met Friese dichters en andere mensen die in de muziek zaten. Zo leerde hij mijn zus kennen, zij was toen 8 jaar. Paulus kon ook Duits, hij zorgde voor de correspondentie met ons in Wenen.”

Wenen

Na een half jaar ging Helga’s zus weer terug naar Wenen. Jaren later wilde Paulus Wenen bezoeken en nam hij contact op met Helga’s familie. ,,Zo hebben wij elkaar leren kennen. Toen we elkaar voor het eerst zagen, was ik 17. En mijn man 53. We scheelden zo’n 37 jaar. Een heel verschil. Dat was bijzonder, maar mijn familie had er wel vertrouwen in dat het goed zou komen en dat is ook gebeurd. In 1956 trouwden we, ik was toen 18. Toen zijn we ook gelijk in Aldeboarn gaan wonen. Wat mij aantrok in Paulus, was zijn hele uitstraling. Het was een hele bijzondere man.”

Actief

,,Paulus heeft zich wel bewogen in het sociale leven van Aldeboarn. Hij was lid van de schaakclub, die heeft hij, meen ik, ook zelf mee opgericht. Hij was lid van de doopsgezinde kerk waar hij ook zeer betrokken bij was en hij heeft een tijdje een koor geleid.” Als onderwijzer was Paulus ook een beetje de vraagbaak in het dorp. ,,En hij was een uitgesproken Frieszinnige man. Hij heeft ervoor gezorgd dat de basisschool hier een van de eerste scholen was waar Fries onderwezen werd.” Zijn muziek bracht hij ook naar school. Er werd veel gezongen en hij nam zijn viool weleens mee. Zo schreef hij de canon ‘It Muzyk Giet troch de Buorren’ die Paulus met de kinderen zong.

Romanticus

,,Mijn man componeerde wanneer het hem inviel. Hij had altijd muziek in zijn hoofd. Als er iets was, een thema dat hij later wilde uitwerken, dan schreef hij dat op op wat hij maar net bij de hand had. Soms op de achterkant van een sigarendoosje. Later werkte hij dat dan uit.” Paulus componeerde voornamelijk romantische muziek. Volgens Helga zei hij zelf altijd: ,,Ik ben een romanticus pur sang gebleven.” Paulus heeft hele gevarieerde werken geschreven. Hij heeft veel liederen gecomponeerd op teksten van Friese bekende dichters, schreef kamermuziek, orkestmuziek en heeft ook een opera op zijn naam staan: De Jonkerboer. Voor zijn vrouw persoonlijk schreef hij een romance. ,,In Wenen speelde ik piano en mijn zus viool en toen heeft hij voor ons samen, voor viool en piano, een stuk geschreven.”

Muziek gespeeld blijft

,,Zijn muziek is verweven met wat hij meemaakte in zijn leven. Hij heeft ook een keer een In Memoriam gecomponeerd voor drie Canadese piloten die bij Akkrum in de buurt neergestort zijn. De oorlogsjaren hebben hem heel erg aangegrepen en daardoor heeft hij die muziek dan ook gecomponeerd.” Om zijn muziek levend te houden, is in 1991 de Paulus Folkertsma Stichting opgericht. ,,Daarbinnen proberen we de muziek te promoten, levend te houden en musici te stimuleren om zijn muziek op hun repertoire te zetten. In het het Frysk Muzyk Argyf in Leeuwarden zijn al zijn handschriften ondergebracht. Die partituren kun je online bekijken en als het iemand leuk lijkt om die te spelen, dan kan diegene ze bestellen en worden ze toegezonden.” Dit sluit ook aan op Helga’s uitdaging. Haar uitdaging is namelijk om het voor elkaar te krijgen dat musici zelf ook zien dat Paulus’ muziek het waard is om uitgevoerd te worden.

Paulus Folkertsma’s Midsimmertwirre

Een van de activiteiten die de stichting organiseert is de Paulus Folkertsma’s Midsimmertwirre. Dit minifestival vindt zaterdag 23 juni plaats in Aldeboarn. Op vier verschillende locaties in Aldeboarn, twee binnen- en twee buitenlocaties, wordt muziek van Paulus Folkertsma opgevoerd. ,,Ik ben hier heel blij mee. Ik wil niets liever dan dat zijn muziek gespeeld wordt. Zelf ben ik niet meer officieel bestuurslid van de Paulus Folkertsma Stichting, maar ik ben nog wel betrokken bij het blad Nijs dat aan onze donateurs wordt toegezonden. Twee van onze kinderen, Johannes en Jetske, zijn beiden bestuurslid. Daar ben ik heel blij mee. Want mocht ik er straks niet meer zijn, dan gaat het door. Het stopt niet bij mijn overlijden. Zij nemen het stokje over om Paulus’ muziek levend te houden.”

Mieke van Veen


Auteur

Redactie