Eerste onofficiële rondvaarttocht vaarroute Oud-Heerenveen naar Nieuw-Heerenveen

HEERENVEEN

De 83-jarige Lourens van der Leij heeft zaterdag naar eigen zeggen als eerste een rondvaart gemaakt van Oud-Heerenveen naar Nieuw-Heerenveen.

Van der Leij is in Heerenveen geen onbekende. Zo was hij voorzitter van onderwijsgroep De Basis, directeur van de Van Maasdijkschool en onder andere voorzitter van watersportvereniging HWN. Ook had hij vroeger een programma bij Omrop Fryslân. Over zijn vaartocht schreef hij een artikel voor de Heerenveense Courant.

De Friese vlaggen hangen in top toen zaterdag 14 juli 2018 in het Diepe Gat bij Heerenhage op Tjotter 6, de start plaats vond van de rondvaart dwars door de geschiedenis van Heerenveen.

Ererondje

Met een ererondje voor de buren, het publiek, ging de Jort vanuit het historisch gezien belangrijke oude zandgat op weg naar de Veenscheiding.

Schipper Koen van der Leij voer op de aanwijzingen van de gids Lourens van der Leij richting de teruggeplaatste grenspaal als scheiding tussen de gemeenten Schoterland, Haskerland, Aengwirden. Het geheel is ontworpen door Jetze Sipma bij ‘het Herenwalsterbrugje’ tegenover het Posthuis.

Dit monument is een pracht van een initiatief van de Werkgroep Oud-Heerenveen, met zijn verwijzing naar de drie gemeenten waaruit in 1934 de gemeente Heerenveen ontstond.

Torentje

Oud-Heerenveen ligt aan je voeten als de sloep de Heeresloot richting Terband opdraait. Het torentje van Crackstate glimlacht ons toe. Als de sloep het mooie verzekeringskantoor van Kuiper in Schoterland achter zich laat, zien we het verschil tussen de bebouwing langs de Herenwal en de Fok.

Aan de linkerkant de gemeente Haskerland en aan de andere kant de gebouwen van de gemeente Aengwirden. De Trambrug moet draaien, maar de brugwachter op de fiets staat al klaar. De vlag op de spiegel moet ingehaald en dan varen we al bukkend onder de Stationsbrug door.

Nu is er teveel om op te noemen. Die prachtige renteniershuizen aan de Fok. De afslag naar de Tjongerschans met haar rijke geschiedenis. Maar och, wat verandert het snel. Waar is aan de Eerste en Tweede Herenwal Woltman gebleven aan de linkerkant en vetsmelterij Smilde?

Terbandsterschans

De Terbandsterschans komt in zicht. Een pluim voor de ‘Werkgroep Oud-Heerenveen’. Het heugt de Franse milities nog hoe ze hier werden ‘onthaald’ na de verovering van Nederland door Napoleon na 1795.

Tevens hoe ze werden verdreven door de Russische Kozakken in 1815. De rekeningen van maaltijden voor de soldaten en haver , stro voor de paarden zijn in het Heerenveens museum beschikbaar ‘Minkelerstraat 11’.

De Terbandsterbrug, eens het belangrijkste knooppunt tussen Joure en Gorredijk over de weg en tussen Akkrum (noord) en de Tjonger (zuid), brengt de sloep op weg naar nieuwe industriële vestigingen van het eerste uur langs de Leeuwarderstraatweg.

Bedrijven die vooral op recreatie gericht zijn zoals de Heerenveense jachthaven en Firma Sietse de Haan. Eén van de levensaders van Heerenveen, de spoorlijn Heerenveen-Zwolle, loopt aan de andere kant.

Modern

Als modern bedrijf duikt dan Spruijt Arkenbouw op en belandt de Jort in een prachtig stukje natuur van wat eens de vuilstortplaats van Heerenveen was, met de toepasselijke naam Kostverloren. Nieuwebrug met zijn Waterherberg en recreatieve bedrijven, zoals firma Langenberg en firma Van der Veen liggen aan de oever.

Op de Kapel van Haskerdijken, de Muntsjekrak (Monnikenrak) en dan onder het spoor door naar het Nieuwe Heerenveense kanaal. U proefde de verandering natuurlijk allang aankomen. De sloep vaart de volgende fase van de industrialisatie van Heerenveen binnen.

Het begint met de nieuwe jachthaven van de Heerenveense Watersportvereniging Nannewijd, met zo’n zeshonderd ligplaatsen. Dan aan beide kanten van de vaarweg nieuwe industriegebieden. De ene wel wat ouder dan de andere, maar imposant.

Vooral door de nieuwe containerhaven waar wekelijks de vrachtschepen van de toekomst afmeren. Wat een visie bij het gemeentebestuur van Heerenveen, maar denk om de recreatievaart. Achter grote, met gras begroeide heuvels ligt hier het afval van deze tijd (Omrin).

Djippe Gat

Door de Jousterbrug in de Haskeruitgang komen we in de nieuwbouwwijken van Heerenveen. Het Djippe Gat ligt weer voor de boeg.

Een diep gat wat gegraven werd om het keileemzand te gebruiken als stevige ondergrond voor het spoor en station. Ga er niet in zwemmen, want het volksverhaal wil dat er krokodillen in zitten.

‘Wat een rijkdom’

Na een vaartocht van ongeveer tweeënhalf uur zit de bemanning van de Jort op Tjotter 6 onder de verzorgende leiding van Fleur Kerst aan ‘een bakkie’ uit de rijk voorziene keuken van de gastvrije Janny van der Leij.

De geschiedenisman zegt: ,,Deze vaartocht dient verplichte leerstof voor oud en jong te zijn in Heerenveen, wat een rijkdom.”

(Tekst Lourens van der Leij, extern lid Werkgroep Oud-Heerenveen)