Kunstbeschouwing: Laura Hospes, sterk emotionele fotobeelden om te overleven

LHEERENVEEN

Jurjen K. van der Hoek stuurde een beschouwing over de fototentoonstelling ‘I survived another day ‘ van Laura Hospes, die tot en met 16 september is te zien bij AFSLAG BLV aan de Minckelersstraat 11 in Heerenveen.

Hieronder zijn tekst.

Een depressie overwinnen in de kunst. Het kan. Door de kunst. Sommige mensen raken helemaal in de war van kunst, maar meer anderen vinden er plezier en voldoening in. Vooral het maken van kunst is een heilzame bezigheid, hoewel het niet altijd van een leien dak gaat.

Eens wil je weleens liever het penseel doormidden breken en de ezel aan de wilgen hangen. Niet altijd doet de hand wat het hoofd wil. Maar ook kun je juist door het beelden je verstand in positieve zin verliezen. Er zo in opgaan dat het je meeneemt naar een gedachtenland en een gevoelswereld ver van hier.

Het overkwam Laura Hospes. Ze bewoog zich altijd al in de fotografie en maakte portretten en zelfportretten. Maar toen de neerslachtigheid haar door andere oorzaken dan de kunst in de macht kreeg, bleek die camera haar redding.

Opgesloten tussen vier muren, maar liefdevol opgenomen in de kring van de kliniek, kwam ze zichzelf maar al te vaak tegen. Bij het opstaan letterlijk in de spiegel, bij het leven figuurlijk in haarzelf.

In die mismoedigheid begon ze zichzelf te fotograferen. Want haar lichaam was het enige in de kamer die onderwerp tot opname kon zijn. Zo overleefde ze weer een dag door deze puur vast te leggen. Portretten in zwart-wit, het beste passend bij de sfeer en gevoel van daar en toen.

Koude kleuren laten zich als vanzelf invullen wanneer de beschouwer nu in AFSLAG BLV de foto’s ziet. In deze dependance van Museum Belvédère in het centrum van Heerenveen heeft zij eigenhandig een tentoonstelling van haar werk ingericht: I survived another day. Ik zie haar, zij is het zelf.

In het midden van de tentoonstelling staat een netjes opgemaakt bed. Daarachter hangt een geprint gordijn. Ik zie een vrouwelijk figuur voor een raam met de rug naar mij toe gekeerd. Deze installatie zou het karakter van de ruimte aan kunnen geven. Maar de figuur is Laura en ze wendt zich af van haar ziekte, niet van de aandacht voor haar werk.

Rondom hangen beelden van toen, inkijken in de verlaten wereld van daar. Scherp gekenschetste ervaringen van Laura zelf in die crisis. Haar spiegeling in het raam waarvoor ze staat. Ze ziet zichzelf zoals ze is.

Met alle wanhoop, radeloosheid en de voor haar schijnbaar uitzichtloze dagen en nachten. Ze zit op bed, slaat een laken om zich heen, duikt tussen haar knieën en kijkt als een bang wezentje om zich heen.

Eerst drukt ze zichzelf uit in zelfbeschadiging. Diepe angst en emotioneel verdriet maken plaats voor echte voelbare pijn. Voor even. Dan komt het angstgevoel even hard terug.

Laura schaamt zich niet deze vlucht in beeld te brengen. Ze verbergt dit snijden in zichzelf niet en legt de wonden en littekens juist kleurig vast. Op een sokkel een boekje met daarin op schrift emoties van dag tot dag beschreven.

Een tekstuele illustratie bij de voor zichzelf sprekende beeltenissen. Mede hierdoor vermoordde ze de depressie in zichzelf. Maar deze ondertiteling schaadt wat mij betreft de sterke platen.

Dramatisch is de ‘wolk’ met kleurloze zelfportretten. Kleurloos in de zin dat het zwart-wit foto’s zijn. Maar het gevoel dat wordt uitgedrukt is allerminst zonder kleur. In de priemende blik lees ik de vertwijfeling, de treurnis.

De ogen zijn zwart en onpeilbaar bodemloos. Stille waters met diepe gronden. De expressie in het vrijwel rimpelloze gezicht schrijft woordloos een afschrikwekkend verhaal.

Ik raak ervan onder de indruk, het grijpt mij aan. Ik voel de emotie nog wanneer ik me omdraai en zicht krijg in het latere werk van Hospes. In een reis naar Canada vindt ze optimisme bij het landschap.

Deze foto’s krijgen kleur, zij het ijl. Het is een tegenstelling, het lijkt een contradictie. Maar ook die natuur is Laura Hospes. Ze krabbelde op tegen de steile wand en overwon de depressie. Ziet kleur die ze in haar moedeloze tijd niet meer zag.

De vraag is: hoe nu verder?

Zie ook weblog KUNST-stukjes: jurjenkvanderhoek.tumblr.com.

(Tekst Jurjen K. van der Hoek/foto’s Laura hospes)