De Uitdaging: ‘Steeds betere stukjes schrijven’

AKKRUM

In de rubriek De Uitdaging portretten van mensen met een bijzonder verhaal en de uitdaging in hun leven. Deze keer Wokke de Zee, schrijfster van de blog www.tidenhawwetiden.nl.

Ruim 800 stukjes telt de weblog Tiden Hawwe Tiden nu. De in Akkrum woonachtige Wokke de Zee (84) schrijft wanneer het haar uitkomt. Soms publiceert ze twee stukjes per week, soms een per maand. Ze begon met schrijven voor haar weblog toen haar oudste zoon in 2009 overleed. Wokke’s jongste zoon had voor haar de weblog aangemaakt zodat ze wat afleiding had. Het leek haar instantie niks, maar inmiddels heeft ze lezers vanuit de hele wereld.

Blog

,,Toen mijn zoon zei dat hij een blog voor me had aangemaakt, dacht ik: wat moet ik daar nou mee? Het leek me niks. Maar hij had voor de site betaald en ik had met hem te doen. Dus dacht ik: vooruit maar. Ik had nog nooit van een blog gehoord. Dat was totaal vreemd voor mij”, zegt Wokke de Zee. Ze noemde haar blog Tiden Hawwe Tiden omdat er volgens haar veel verandering in tijden is. Haar stukjes zijn ook veranderd. ,,Eerst denk je: waar moet ik over schrijven? Vinden ze dat wel interessant? Maar je krijgt er vaardigheid in. Nu ben ik niet meer te remmen. Het heeft me helemaal te pakken.”

Schrijven

Schrijven is niet nieuw voor haar. Ze had altijd al iets met verhalen en gedichten. In de tijd dat ze eigenaresse was van een winkel in bedrijfskleding, De Zee Stores in Heerenveen, schreef ze advertenties in verhaalvorm. ,,Niemand las echt meer de advertenties. Toen ben ik stukjes over klanten gaan schrijven, zonder hun namen te noemen, en dat was een succes. Ze lazen mijn verhaaltjes, maar in advertentievorm.” Ook op Tiden Hawwe Tiden komen verhalen over klanten terug. ,,In een winkel beleef je van alles. Ik stond alleen in de winkel en mensen vertelden mij van alles, over hun man, hun kinderen.” Wokke was vroeger ook lid van een cabaretgroep. Daar was ze altijd aan het voordragen en aan het vertellen.

Alledaags

Wokke schrijft over alledaagse bezigheden. Overal valt haar wel iets op en ziet ze stukjes in. ,,Sinds ik voor deze weblog schrijf, kijk ik met hele andere ogen. Ik houd van mensen. Iedereen is weer anders. Iedereen beleeft wat en heeft een geschiedenis. Als ik ergens ben, dan let ik er op.” Wokke woont met haar man in Leppehiem in Akkrum en was in de grote zaal beneden toen ze twee kinderen zag die net hadden gezwommen. ,,Ze gingen achter de piano zitten en gooiden, zoals kinderen doen, de klep open. Ik zei: ‘Kinne jimme pianospylje?’ dat konden ze niet. Toen vroeg ik of ze wel Fries konden verstaan. Het oudste jongetje keek me uitdagend aan met zijn donkere ogen en zei: ‘Kunt u Arabisch verstaan?’. Ik zei hem van niet en wilde het wel leren als hij Fries zou leren. Toen kwam de grap. Zijn kleine boertje zei opeens: ‘Ik ha diploma A helle en hy net!’. Ze spraken beiden vloeiend Fries, alleen de oudste wilde het niet weten.” Zo komt er altijd iets op haar pad waar ze over kan schrijven.

Meteen uitwerken

,,Wat ik schrijf, is vaak fictie. Het is wel gebeurd, maar het slaat niet altijd op die persoon. Het is erop gebaseerd. Soms zit mijn hoofd vol met stukje en soms denk ik: waar moet ik het nou over hebben. Wat is nou leuk? Dan moet je er eigenlijk ook uit. Dan ga ik weleens naar beneden.” Onlangs sprak Wokke zo nog een vrouw die 100 werd. ,,Dan vraag ik waar ze vandaan komt en wat zij allemaal in haar leven heeft gedaan. Ze vertelde dat zij en haar man schippers waren. Dat is hartstikke interessant, dan zit er weer een verhaal in mijn hoofd.” Die verhalen werkt Wokke dan vaak gelijk uit op haar computer. ,,Ook al is het etenstijd. We hebben weleens om 15:00 uur gegeten, want dan was het stukje nog niet af. Anders ben ik het kwijt, het moet er meteen eruit.”

Friezen

De stukjes die Wokke schrijft, zijn in het Fries. ,,Dat is mijn taal.” Doordat ze in het Fries schrijft, heeft Wokke lezers van over de hele wereld. ,,Friezen zitten overal. Ik krijg reacties van Friezen uit Mexico, Vietnam, Canada en kreeg ook een leuke reactie van een Fries uit Ohio. Hij woont daar nu 35 jaar en vertelde mij dat hij de stukjes zo prachtig vindt. ‘Het is mijn taal’, zei hij. Overal lezen ze de stukjes. Het is hun taal, hun moedertaal. Dat is de kracht van het Fries. ” Haar stukjes worden ook gepubliceerd in het online literaire Friese tijdschrift Ensafh.

Drang

,,Mijn uitdaging is om steeds weer een beter stukje te schrijven en om steeds weer mensen te bereiken met een stukje. Als het gelezen wordt en er komt commentaar op, dat is het leukste natuurlijk.” Ze heeft niet een bepaald doel met haar blog. ,, Ik wil er niets mee zeggen. Het zijn verhaaltjes, mini-verhaaltjes. Het schrijven van de stukjes is een drang. Het moet, ik zie iets en dan moet het van mij. Het is een beetje een verslaving.” Inmiddels heeft Wokke trouwe fans opgebouwd. Haar best gelezen verhaal, is 2800 keer gelezen. ,,Mijn zoon zei al: ‘Wie had dat nou gedacht?’ Ik vraag me dan ook wel af; stel ik had die dip niet gehad, was het er dan ook uit gekomen? Zo kan er iets goeds voortkomen uit ellende.”

Mieke van Veen