Geschiedenis Feansterdyk Akkrum vastgelegd in boek, eerste exemplaar voor Wim en Hans Anker

AKKRUM

Jelle Roorda heeft op verzoek van de Buurtcommissie Feansterdyk het boek ‘Akkrum de geschiedenis van de Feansterdyk, een voorname en vermakelijke straat’ geschreven.

Het boek verschijnt op 19 oktober en wordt die dag gepresenteerd aan buurtbewoners. Het eerste exemplaar wordt overhandigd aan de advocaten Wim en Hans Anker. Zij zijn opgegroeid in de Feansterdyk.

Naast aandacht voor de Feansterdyk komt ook de dorpsgeschiedenis van Akkrum aan bod in het boek, dat onder andere veel foto’s bevat. Het boek is tot stand gekomen met steun van Anker en Anker Strafrechtadvocaten, Dam Beton en Jac. Knol GWW uit Akkrum.

Hieronder een door de Buurtcommissie Feansterdyk zelf geschreven artikel omtrent het boek.

Door de centrale ligging aan open vaarwater en de goede bereikbaarheid via de weg en het spoor, zijn Akkrum en Nes tot bloeiende woon- en recreatiedorpen van de gemeente Heerenveen uitgegroeid.

Benieuwd naar de achtergrond van deze voorspoedige ontwikkeling, dook Jelle Roorda (1951) op verzoek van de Buurtcommissie in de geschiedenis van de Feansterdyk te Akkrum, waar hij al ruim dertig jaar woont. Met als resultaat een honderdzestig pagina’s tellend boek, met als titel: Akkrum de geschiedenis van de Feansterdyk, een voorname en vermakelijke straat.

Roorda neemt de lezer mee op een reis door de tijd, met het accent op de 19e en 20e eeuw.

Zo was eertijds de ligging van de oliemolen van Sybren Piters Hoytema aan het water van de Polsleat belangrijk voor het ontstaan en de ontwikkeling van Ulbe Twijnstra’s (UT) mengvoederfabriek (1887-2001). De aansluiting van Akkrum op het spoorwegennet, dus de komst van de stoomtrein -nu 150 jaar geleden- was een andere memorabele gebeurtenis. Het opende eind 19e eeuw letterlijk de wereld voor de inwoners.

In latere jaren was de gunstige ligging in combinatie met de aanleg van de nieuwe autosnelweg van belang voor onder meer; de vestiging van bedrijven, de realisatie van nieuwe woonwijken, het tot stand komen van een uitgebreid voorzieningenniveau en de ontwikkeling van de watersportbranche.

De straat maakte ooit deel uit van de in 1828 aangelegde Rijksstraatweg van Leeuwarden via “de Vlecke” Heerenveen naar de Overijsselse grens. Al spoedig raakte de benaming “Heerenveensche Straatweg” bij de bevolking in zwang en in 1955 werd de naam officieel in het Friese “Feansterdyk” gewijzigd.

Bijzonder is dat er voordien eeuwenlang over land geen verbinding in een rechte lijn tussen Akkrum en Heerenveen bestond. Het middeleeuwse karrenpad liep, via een grote oostelijke bocht tot bijna Aldeboarn en boog dan pas naar het zuiden af.

In 1827 werd begonnen met de aanleg van de Rijkstraatweg. Het betrof een immense klus; immers alles moest met paard en wagen, karren, kruiwagens en de schop gebeuren, want graafmachines bestonden in die tijd nog niet. Bovendien moest er een groot veenmoeras het “Hornfter Meer” tussen Akkrum en Heerenveen doorkruist worden.

Honderden arbeiders zijn hierbij ingezet. Het benodigde zand voerde men vanuit Boven-Knijpe via “It Deel” met pramen aan. Sinds 1963 maakt de Feansterdyk niet langer deel uit van de doorgaande noord-zuidverbinding, toen werd Rijksweg N32 in gebruik genomen welke in 1999 door de huidige 4-baans A32 is vervangen.

Het is een opvallend gegeven dat Twijnstra’s Mengvoederfabriek een grote rol met betrekking tot de vooroorlogse woningbouw langs de Feansterdyk heeft vervuld.

UT heeft er van 1916 tot 1918 acht woningen laten bouwen, waaronder een blok van vier gelijke woningen, die voor het kantoorpersoneel waren bestemd en daarom “Twijnstra’s klerkshuizen” werden genoemd.

Daarnaast heeft UT nog vier vrijstaande woningen gerealiseerd. Deze woningen waren voor het zogenaamde “kader” van de fabriek bestemd, te weten (onder-) directeuren, procuratiehouders en voormannen. Het zijn allemaal typische jaren twintig woningen, met Art Nouveaux stijlkenmerken veelal met een uitbouw van een erker met glas-in lood ramen, terwijl de voorgevels van fraai siermetselwerk zijn voorzien.

Tot aan 1962 liep er aan beide zijden van de Feansterdyk nog een sloot voor de woningen langs, waarover voetgangersbruggen waren gebouwd. Ze waren meestal wit geverfd en in combinatie met de woningen riep het geheel een pittoreske en rustieke sfeer in de straat op. De sloten dienden voor de afvoer van het vuile huishoudelijke (riool)water en van het overtollige regenwater.

De loopbruggen waren eigendom van het Rijk en de eigenaren van de woningen moesten voor het gebruik betalen, in het jaar 1921 vijfentwintig cent per jaar, aldus koopaktes uit die tijd. In 1962 is er riolering aangelegd en zijn de sloten gedempt.

Ook heeft de straat vele bekende gezichten gekend. Naast Wim en Hans Anker woonde ook juf Griet Boerema er. Zij was een gewaardeerde onderwijzeres, waarna een school “Juf Boeremaskoalle” en dit voorjaar een plein “Juf Boerma Plein” in Akkrum Oost zijn vernoemd. Op schaatsgebied, Jan Heitbrink, meervoudig Fries als Nederlands Kampioen Kortebaan, terwijl Sietske Pasveer eveneens Nederlands Kampioen Kortebaan werd.

Verder Jaap Pasveer, een getalenteerde slagwerkinstructeur bij het Leeuwarder Jeugd en Tamboerkorps (LJT). Hij overleed jong, en als dank en eerbetoon kreeg het korps zijn naam “Pasveerkorps”. Tegenwoordig is het een gerenommeerd en landelijk bekend korps. Tenslotte de succesvolle ondernemers: Cor van Woerden, kaashandelaar en Harm Fennema, bekend van de Opel autogaragebedrijven.

Eertijds woonden er vooral “voorname” notabelen, boekhouders en rentenierende boeren, maar die tijd is al lang voorbij. Nu woont er een mooie mix van mensen met allerlei moderne beroepen. Langs de Feansterdyk wordt tegenwoordig niet alleen gewoond, maar ook gewerkt. Aan de westzijde hebben zich plm. 45 bedrijven op het bedrijfsterrein Spikerboor gevestigd. In de Utingeradeelhal is regelmatig het nodige te doen op sport-, cultureel- en muziek- gebied.

De jaarlijkse trimloop “de Lus van Akkrum” heeft haar start en finish aan de Feansterdyk, terwijl het terrein van de vroegere MAVO tegenwoordig voor de “Spikerspulwike“ (Spijkerspelweek) en als startpunt voor ballonvluchten wordt benut. Tweemaal per jaar verschijnt (sinds 2008) een informatief buurtkrantje “Nijs fan de Feansterdyk” (Nieuws van de Feansterdyk) door en voor de bewoners.

Kortom het is een levendige buurt, waar nog veel “mienskip” (gemeenschapszin) en een sterke onderlinge verbondenheid bestaat.

Zo worden nieuwe bewoners persoonlijk door de Buurtcommissie met een bezoekje en een attentie verwelkomd, en ook aan het “lief en leed” wordt de nodige aandacht besteed. De actieve Buurtcommissie bestaat momenteel uit: Kees Folkertsma, Anida de Vries, Klaske van der Bij-Tjalsma en Arjen Hoekstra. De huidige bewoners vinden het samenleven aan de Feansterdyk heel fijn en zijn er trots op er te wonen.

Belangstellenden voor het boek kunnen vanaf 19 oktober contact opnemen met de Buurtcommissie Feansterdyk; tel. 0566-652045 of e-mail; anidadevries@hotmail.com.