De Uitdaging: ‘Dat mensen plek op natuurbegraafplaats kunnen kiezen’

NIEUWEHORNE - In de rubriek De Uitdaging portretten van mensen met een bijzonder verhaal en de uitdaging in hun leven. Deze keer Ab van Middelkoop, eigenaar van Natuurbegraafplaats Friesland.

Ab van Middelkoop (62) is eigenaar van drie natuurbegraafplaatsen. Twaalf jaar geleden werd zijn eerste geopend; in Blauwestad, bij Winschoten.

,,Ik ben altijd schapenhouder geweest, dat ben ik nog steeds. Samen met wat collega boeren hebben we de Agrarische Natuurvereniging Oost-Groningen (ANOG) opgericht. De AGOG mocht een groot stuk nieuwe natuur ontwikkelen bij Blauwestad ter compensatie van de woningbouw. We kwamen toen ook in contact met een uitvaartverzorger. Hij zocht al een tijd een plek om in de natuur te begraven. Op die manier is het idee voor een natuurbegraafplaats min of meer toevallig ontstaan."

Bossen te koop

De natuurbegraafplaats in Nieuwehorne bestaat nu vier jaar en ontstond eigenlijk ook bij toeval.

,,Met een andere collega had ik mij ingeschreven op de failliete boedel van Groen Invest Nederland (GIN). Die ging in 2009 failliet. Het was een investeringsmaatschappij waar mensen konden beleggen op de groei van binnenlands hardhout.”

De bossen, met veel robiniabomen, kwamen te koop en hij kocht het samen met een compagnon. ,,Niet met de bedoeling om te gaan begraven. Meer voor natuurbeheer. Maar later kwam het idee: bij Blauwestad ging het leuk, misschien kan het in Friesland ook wel.” De natuurbeheerder diende een verzoek in bij de gemeente en na twee jaar kwam de vergunning rond.

Heringericht

De twaalf hectare grond was nu eigendom van Ab en zijn compagnon. ,,We hebben het eerst heringericht; waterpartijen gegraven, paden aangelegd, een kapschuur gebouwd en parkeerplaatsen gecreëerd. Ook hebben we flink gedund in de robinia’s en daartussen struiken ingeplant voor een diverser beeld.”

Eeuwig graf

Op de natuurbegraafplaats kunnen mensen zelf een plek uitkiezen, waar ze maar willen, zo lang het maar nog niet bezet is.

,,Dat grafrecht leg je vast voor 250 jaar. Het graf wordt ook niet geruimd. Dat ligt vast. De volgende eigenaar is verplicht zich daaraan te houden middels een kettingbeding. Het is een eeuwig graf. Je blijft voor altijd liggen; dat is het bijzondere van een natuurbegraafplaats. Je betaalt een keer grafrecht, daarna nooit meer een verlenging en je hebt ook geen onderhoudskosten; de natuur onderhoudt het.”

1200 graven

In Nieuwehorne is plek voor 1200 graven. Er zijn 600 graven uitgegeven die gereserveerd zijn.

,,Er liggen hier nu 150 mensen begraven. Die andere graven zijn vastgelegd door mensen die het alvast geregeld willen hebben. Het gaat snel, veel sneller dan ik dacht. Ook veel sneller dan in Groningen, daar gaat het wat rustiger. We hadden hier al een wachtlijst voordat de vergunning helemaal rond was.”

De graven zijn 25 vierkante meter groot en worden onderscheiden van elkaar door robinia palen met nummers. Alle graven worden ingetekend op een kaart en elk jaar komt er een meetbedrijf die de exacte positie van de graven bepaalt.

,,Mocht zo’n paal wegraken, dan weten we nog steeds waar iemand ligt.”

Afbreekbaar

,,We kunnen ook urnen begraven. Dan is het graf de helft kleiner. De urn moet wel biologisch afbreekbaar zijn. Dus van hout bijvoorbeeld. Er zijn urnen gemaakt van bomen die hier stonden, maar een urn kan ook gemaakt worden van ongebakken klei of van hennep- of bamboevezels.”

Voor het begraven van kisten geldt hetzelfde. Die mogen niet geverfd of gelakt zijn. ,,En ook de kleding van de overledene moet afbreekbaar zijn; geen polyester. Natuurlijke stoffen.”

Uitstrooien

Uitstrooien op de natuurbegraafplaats kan niet. ,,Dat is niet goed voor de natuur. Met as verstrooien bemest je de grond. Stikstof, fosfaat, calcium; je verrijkt de bodem te veel waardoor soorten die heel explosief zijn; brandnetels onder andere, nog meer voeding krijgen. Je wil juist de wat meer zeldzamere soorten. Dat wordt belemmerd als je de bodem te rijk laat worden.”

Het werkt volgens Van Middelkoop hetzelfde als met de stikstofdiscussie die nu gaande is.

Nieuwe natuur ontwikkelen

,,Mijn uitdaging is om nieuwe natuur te ontwikkelen. Dat vind ik het allerbelangrijkste. Je hoort nu hier op de natuurbegraafplaats allemaal vogeltjes. Die waren er niet toen we hier begonnen. Er was één boomsoort en er stonden brandnetels. Nu hebben we iets van vijftien verschillende boomsoorten ingeplant en hebben we een mengsel van allerlei bloemen en kruiden ingezaaid. Daarmee creëer je diversiteit in de natuur. Dat vind ik het mooiste.”

Daarnaast vindt Van Middelkoop het mooi meegenomen dat mensen heel erg blij zijn dat ze op de natuurbegraafplaats een plek uit kunnen kiezen.

,,Dat het mogelijk is. De sfeer is hier ook heel anders dan op een kerkhof. Het valt niet op dat het een begraafplaats is. Als een graf eenmaal een paar jaar oud is, moet je aardig moeite doen om het te herkennen.”

Vierde natuurbegraafplaats

Zelf zou hij ook op een natuurbegraafplaats begraven wilde worden. Waar weet hij alleen nog niet. Zijn laatste natuurbegraafplaats opende een jaar geleden in Sondel.

,,Misschien komt er nog wel een andere locatie waar ik dichterbij woon. Ik woon in de kop van Drenthe. Als ik nog een geschikte plek zou vinden voor een natuurbegraafplaats, zeg ik geen ‘nee’.”

Natuur

De ondernemer had nooit gedacht dat hij natuurbegraafplaatsen zou beheren.

,,Heel jong wilde ik tuinman worden. Daarna werd ik boer. Dat doe ik nog steeds, maar ik ben ook blij dat ik andere dingen doe. Je kijkt wat breder en komt veel meer mensen tegen. Ik had nooit gedacht dat ik dit zou doen. Het is heel toevallig op mijn pad gekomen. Het mooiste aan mijn werk vind ik dat ik buiten bezig ben. In de natuur zijn: dat vind ik het allermooiste.”

(Tekst Mieke van Veen)