Heerenveense verpleegkundige tussen vluchtelingen op Lesbos: 'Niets doen was voor mij geen optie'

Els Pereboom uit Heerenveen verbleef onlangs voor de tweede keer dit jaar op Lesbos om daar voor de Stichting Bootvluchteling als verpleegkundige te werken in vluchtelingenkamp Moria. Ze deelde haar ervaringen maandagavond met gemeenteleden in de kerk Trinitas in Heerenveen.

Eind januari was ze er twee weken, eind september ging ze opnieuw. Het grootste verschil was de explosief toegenomen drukte. ,,In januari waren er 8000 mensen, nu zijn er 15.000, terwijl er officieel plek is voor 3000. En er komen er 1000 per week bij. De totale instroom is weer net zo groot als in 2015. Overal om het kamp staan kleine tentjes, onvoorstelbaar veel. Geen festivalganger hier zou er genoegen mee nemen, maar daar wónen mensen er in. Maandenlang, soms wel twee jaar’’, vertelde Pereboom aan haar ademloos luisterende gehoor.

De 59-jarige Pereboom, in het dagelijks leven wijkverpleegkundige, offerde haar vakanties op, gemotiveerd door haar persoonlijk geloof en om humanitaire redenen. ,,Ik vind dat hier mensenrechten geschonden worden. Niets doen is voor mij geen optie, en ik was in de gelegenheid om te gaan.’’

In de Medische Kliniek

De Friezin werkte beide keren in de medische kliniek, samen met andere vrijwilligers van de stichting. Klachten inventariseren, wonden verzorgen, artsen assisteren en mensen met paniekaanvallen kalmeren, behoorden onder andere tot haar takenpakket. ,,Kliniek is trouwens een groot woord voor een bouwsel met muren van plastic en een vloer van grind.’’

De omstandigheden waaronder ze haar werk moest doen, waren nogal belabberd, maar de samenwerking verliep uitstekend. ,,Het is onvoorstelbaar hoe snel zo’n medisch team functioneert, met hulp van vluchteling-vertalers. Na één avond ben je ingewerkt. Terwijl er heel veel verloop is. Iedere dag vertrekken er medewerkers, en komen er weer nieuwe vrijwilligers.’’

Lol maken

Vooral het kinderleed greep Pereboom aan. ,,Het kampleven is zo traumatisch voor hen, dat is heel ernstig. Je hoopt dat de hulpverlening het verschil kan maken, maar het is niet meer dan noodhulp.’’

Vluchtelingen kampen niet alleen met ziektes zoals schurft en buikloop, ook hebben velen last van slaapproblemen en psychische klachten. En toch, aldus de Friezin, was het niet enkel ellende. ,,Het is echt niet alleen maar verdrietig, je maakt ook samen lol.’’

Niet mengen

Het werk gaf haar veel voldoening, al was het fysiek zwaar. ,,Je maakt lange dagen. We begonnen om drie uur ‘s middags, en het was vaak een uur ‘s nachts voordat ik op bed lag. Maar ik spreek een beetje Farsi en dat vonden mensen heel prettig, merkte ik. Om die reden zou ik nog wel eens terug willen.’’

Onveilig heeft ze zich nooit gevoeld in het kamp. ,,Er waren wel situaties waar ik me niet in mengde. Maar ik zit hier ook liever niet tussen de voetbalhooligans.’’

‘Is het niet frustrerend dat het probleem zich nooit oplost?’, vroeg een van de toehoorders. Pereboom: ,,Ik heb voor mezelf besloten: ik ben hier niet om het politiek op te lossen, want dat verlamt je. Maar vluchtelingen humaan behandelen, daar kan ik iets aan bijdragen. Ongeacht wat de internationale politiek gaat doen: deze mensen hebben nu hulp nodig. Dat is mijn drijfveer.’’