Recensie | Zien en beleven: keramische objecten van Koos Levy

HEERENVEEN - Museum Heerenveen toont tot 30 november de manchetten van Oopjen en keramisch werk van Koos Levy.

Jurjen K. van der Hoek schreef een recensie. Hieronder zijn tekst.

Het aardewerk van Koos Levy heeft karakter. Iedere handgevormde beelding is een individu op zich. Heeft een eigen leven, een aangemaakte verpersoonlijking. De figuren in steen, welhaast portretten van vis tot manchet, zijn deze maand te zien in de Pronkkeamer van Museum Heerenveen.

Het is niets meer dan gebakken klei zonder gebruiksvoorwerp te zijn, maar daardoor kunnen de vormen afzonderlijk hun spel spelen, acteren. Levy laat zich inspireren door schilderijen van vooral oude meesters. Daaruit pikt ze een detail om deze vlakke dimensie om te zetten in een ruimtelijke vorm. Maar ook op kanten kleedjes op de rommelmarkt, Japanse kimono’s, vissen in het water en op het bord, zeewier langs de kustlijn valt haar oog en verwerkt deze idee in haar werken. Zo kan een bosje asperges, een bakje aardbeien, een schaaltje spruiten en een blikje sardientjes de oven verlaten. Met een plak klei als drager zo bewerkt zodat het een kanten kleedje lijkt.

Vooral de manchetten die Oopjen op het schilderij van Rembrandt draagt, waren aanleiding om op deze manier het vlak in de ruimte te halen. Meer aanraakbaar dan het schilderij is. Het voorwerp wordt kunstwerk. Zo ook enkele modellen van boro’s, eenvoudige Japanse boerenkleding, ieder gehangen aan een stokje. Ze vallen nonchalant open en zijn zo beschilderd dat ieder de inhoud van de drager heeft gekregen. De installatie is grappig opgezet en kenschetst aldus een groep mensen uit de Oriënt.

Koos Levy laat zich ook leiden door actuele zaken. Zo is ze onder de indruk van de berichten over bootvluchtelingen. Ze draagt de woorden bij zich, die indalen en een vorm laten groeien. Ze legt een kano in de golven, vol met kinderkopjes en een stuurman, als ballen in een net. Ze overleven op het water, zoals de kikker op zijn lelieblad Dit verbeeldt voor haar het trieste leven van de mensen die zoeken naar een beter bestaan.

Niet alle objecten van Levy zijn derhalve leuke verbeeldingen van een geschilderde werkelijkheid. Ook boren ze diepere lagen aan en raken op drift met de symboliek. Niet altijd is het verhaal achter de vorm even duidelijk zichtbaar, maar dat hoeft ook niet omdat in die abstracte emotie genoeg te raden overblijft. Ik kan mijn eigen verhaal daarbij maken. Maar soms lijkt het beeld wanneer ik het onderken wel al te prekerig en blijkt de boodschap een anarchistisch moeten.

Dan weer zie ik een beeldje zonder volume dat zeker geen gebrek aan inhoud heeft. De lege poppenkast is een gesluierde dame. Achter de geopende deurtjes als gespreide uitnodigende armen schemert een naakte vrouw. Dit is het theater van een leven. Een stilzwijgende belijdenis van de rol waarin de vrouw nog maar al te vaak geschreven wordt. Dan weer uit Levy zich aangenaam zonder dubbele bodem voor het plezier in een opgerolde egel, wuivend wier, krullend koraal en geschaalde vissen. Kortom, het is zien bij en beleven van het werk van Levy in de Pronkkeamer.

Zie ook het weblog KUNST-stukjes: jurjenkvanderhoek.tumblr.com.

(Tekst en foto’s Jurjen K. van der Hoek)