Recensie: Reflecties van een metropool naast wulpse occasions

HEERENVEEN - De tentoonstelling NY Reflections met werk van Martin de Jong, en Going nowhere met een video-installatie van Thijs Linssen is tot en met 22 december te zien bij melklokaal voor hedendaase kunst aan de Heremaweg 20-1 in Heerenveen.

Jurjen K. van der Hoek schreef een recensie. Hieronder zijn tekst.

In TANK van melklokaal, op de verdieping, heeft schilder Martin de Jong een mini expositie ingericht. Ken ik zijn werk in eerste instantie van duingezichten – door mij de Dutch mountains genoemd, van pittoreske dorpsgezichten en van in repen gezaagde stadstaferelen. Maar ooit zag ik ook zijn academiewerk, toen hij nog aan het begin stond van wat een mooie carrière in de kunst ging worden. Nu slaat hij een andere weg in en stelt de digitale wereld in dienst van zijn kunnen. In melklokaal toont De Jong nog wel enkele nadrukkelijke vlechtingen, maar zijn landschappen zonder horizon spreken meer tot de verbeelding. De hectiek en dynamiek van metropool New York reflecteert Martin in expressieve platen. Er is geen tijd voor detaillering, want voor je het weet is het decor van het ene op het andere moment alweer gewijzigd. Een haastklus als in het schetsen op reis. Gaandeweg langs de wegen de indrukken op papier zetten.

In New York City liep Martin rond met de iPad in de aanslag. De Jong heeft zich de e-pen en het beeldscherm eigen gemaakt in zijn nieuwste uitbeeldingen. Het voordeel van deze manier van werken is meteen het nadeel. Want je kunt gemakkelijk stappen terugzetten in het werkproces. De afbeelding is retoucheerbaar. Wanneer iets niet naar de zin is valt het vlak en de lijn te deleten. Daardoor wordt de spontaniteit van het uiten weggepoetst. Dat speelse karakter vind ik wel terug in de werken op paneel. Want dat moet er staan zoals het erop staat. Het heeft meer uitdrukking. Martin is een meester in het zetten van veelzeggende lijnen die beweeglijke vlakken kaderen. De sfeer blijft open met acryl en ballpoint waarin de nerf van het hout doorschemert. De stemming in pigmentprint op dibond is dicht gedrukt. Het resultaat is glad en glimmend. Met minder uitstraling, de toets van het krijt wordt gemist. Mijns inziens leeft de print daardoor minder.

We zien hoog oprijzende gebouwen straten omsluitend. Maar de straten zijn leeg, de gebouwen lijken dicht gespijkerd. De plek is onheilspellend stil als het filmdecor in een spookstad. Ieder moment verwacht ik een dwalende amarant om de hoek van een pui of gevel. De Jong laat altijd zijn composities zonder figuurlijk leven. Het was er wel ooit, maar de menselijke handeling is ten tijde van het uitbeelden stilgevallen. De kunstenaar neemt dat niet mee in de plaat. Het is wel voelbaar aanwezig, maar niet zichtbaar vertoond.

In ROOM van melklokaal, ook op de verdieping, laat Thijs Linssen in een video-installatie zien wat hem in de moderne wereld fascineert. Twee auto’s zweven in een industriële ruimte. Een gele taxi en een zwart-witte politiewagen kantelen om hun as. De groteske speelgoedmodellen rijden nergens naartoe. Blijven in beweging op de plaats en beelden een dartel spel in deze verlaten werkplaatsen. Het koffiezetapparaat druppelt nog na, de brandblusser staat binnen handbereik. Het zijn details in de achtergrond die opvallen wanneer ik langer naar deze metalen acteurs kijk. De vehikels dansen lijkt het wel, draaien niet om elkaar heen maar bewegen wel in een ritme die veel weg heeft van een paringsdans. Los van de aarde, zwevend in het niets. Tot levendig wulpse figuren gemaakte occasions.

Zie ook weblog KUNST-stukjes.

(Tekst en foto’s Jurjen K. van der Hoek)