Recensie | ‘Groene en blauwe bonen in een caleidoscopisch overzicht bij melkolkaal’

HEERENVEEN Melklokaal toont tot en met 23 februari de tentsoonstelling ‘The Green and Bullets’ met werk van Freark van der Wal en de installatie ‘Pollination Fields’ van Bart Nijboer.

Jurjen K. van der Hoek schreef een recensie over de werken die te zien zijn bij melklokaal voor hedendaagse kunst aan de Heremaweg 20-1 in Heerenveen.

Kunstenaar Freark van der Wal heeft de planten in zijn tuin verzameld en daarvan een soort van herbarium aangelegd. Een kaartenbak vol met schetsen, foto’s en andere plantaardigheden die hem inspireren tot het maken van schilderijen. Thumbnails van de resultaten vinden ook weer plek in de bak, zodat Van der Wal kan teruggrijpen op eerder gemaakte composities. Want hij wil niet in herhaling vervallen, zichzelf in vormgeving niet kopiëren. De gedachte beeltenissen van zijn planten sieren op dit moment de wanden van melklokaal in Heerenveen. Gedacht, want het illustratieve werk reproduceert niet altijd de werkelijkheid. Hij trekt niet de stelen en blaadjes tot op het haartje nauwkeurig in olieverf over op het linnen. Daarmee volgt hij niet de natuurlijke lijnen, maar zijn eigen blikveld in herinnering en associatie. De specifieke verschijningvorm van de plant is in eerste instantie uitgangspunt, maar de beïnvloedbare inspiratie transformeert dit tot een eigen figuratie die relateert aan een eerder geziene gestalte.

Ook in kleurstelling van bloem en plantlichaam kan het tegendraads uitvallen, in de zin van bovennatuurlijk – surrealistisch. Zijn tuin wordt gezien vanuit diverse invalshoeken, niet letterlijk maar zoals bekeken door een caleidoscoop. In dat gezichtsveld strijden veel elementen om de aandacht en vallen uiteindelijk samen tot telkens een nieuwe compositie. Zo tuimelen in de wintertuin van Van der Wal ook licht, vorm en kleur over elkaar. Die speling der natuur leidt tot abstractie in structuur en vormgeving, in stemming en emotie. Maar voortdurend met een ander aanzien, een nieuw charisma.

Bij bloemdelen penseelt Van der Wal kogels. De delen buitelen over het papier in klare lijnen en duidelijke vormen. Beide figuren hebben een eigen betekenis. Tegenstrijdig, want de zaaddoos of tulpenbol zorgt voor leven terwijl de blauwe boon juist dat leven om zeep helpt. Toch lijken de grondvormen in deze tekeningen aan elkaar gelijk. Wordt de dood onderdeel van het leven.

In room op de verdieping van melklokaal vind ik een bewegende installatie. De kinetische sculpturen van Bart Nijboer zijn voor velerlei uitleg vatbaar. Ik zie er eerst een troep meeuwen langs de boorden van de zee in. Druk met elkaar overleggend wanneer ze klapwiekend de hemel zullen bestijgen. Maar dan denk ik mij een wolk zaden zwevend uit de esdoorn. De kunstenaar is hier de dirigent die de actie aangeeft. Vooraf heeft hij de beweging en de lengte daarvan in samenspel en opvolging geprogrammeerd. Sommige vleugels worden van onder aangelicht, zodat de beweging zich doorzet op het plafond. Het is in dynamiek een drukte van jewelste. Maar in geluid wekt de toon geen verbinding op met de werkelijkheid. Het zacht zoemen van de elektronica zet de gedachte aan opvliegende vogels of neerdalende zaden geen kracht bij.

Zie ook het weblog KUNST-stukjes.

(Tekst en foto’s Jurjen K. van der Hoek)