Fries Film Archief ontdekt unieke kleurenbeelden wedstrijd SC Heerenveen met hoofdrol voor Abe Lenstra

HEERENVEEN Het Fries Film Archief heeft een kleurenfilm ontdekt van de voetbalwedstrijd Heerenveen-Haarlem uit 1948, met een uitblinkende Abe Lenstra die vier keer scoort. Het zijn zeer waarschijnlijk de oudste kleurenbeelden van voetbal die ooit in Nederland zijn gemaakt.

Het hart van Syds Wiersma, coördinator van het Fries Film Archief, maakte een sprongetje toen hij zijn ontdekking deed. Als voetballiefhebber was hij altijd al benieuwd hoe goed de beste Friese voetballer aller tijden nu werkelijk was. Er waren wel bewegende beelden van de crack van Heerenveen en het Nederlands elftal maar niet in kleur, laat staan uit de beste periode van ús Abe: de eerste naoorlogse jaren. 

Het gaat om een 8mm-filmpje van de Dokkumer amateurfilmer Oeds Andries Brouwer. De kleurenfilm – zonder geluid - duurt 3 minuten en 4 seconden en is gemaakt op donderdag 6 mei 1948, Hemelvaartsdag. Heerenveen ontving die middag het elftal van Haarlem in de competitie om het landskampioenschap.

,,Ik stie te stuiterjen achter de tafel doe’t ik de film op in spoel fûn’’, zegt Wiersma. ,,Kleurebylden fan Nederlâns topfuotbal út de jierren fjirtich fan de foarige ieuw binne tige seldsum. Kleurefilm wie destiids hiel djoer en noch net sa lang op ‘e merk.’’ Sterker nog: ,,De film dy’t we fûn hawwe, is ús earste kleurebyld fan nei de oarloch’’, weet Wiersma. ,,Us âldste kleurebyld is yn de jierren tritich op Flylân makke.’’

Wiersma ging op verzoek van documentairemaker Piter Tjeerdsma van Omrop Fryslân op zoek naar nog onbekende filmfragmenten van Abe Lenstra (1920-1985). Tjeerdsma was bezig met een nieuwe documentaire – ‘Dûnser mei it brune lear’ - over Lenstra ter gelegenheid van diens honderdste geboortedag op 27 november. Wiersma doorzocht alle voetbalbeelden die tussen 1939 en 1955 - het jaar waarin Abe Heerenveen verliet en naar Enschede vertrok - gemaakt zijn. Monnikenwerk, want het Fries Film Archief bezit duizenden films.

De kleurenbeelden zaten op een filmspoel ‘verstopt’ tussen een grote hoeveelheid zwartwitbeelden die Oeds Andries Brouwer tussen 1947 en 1949 schoot. Brouwer was een amateurfilmer met een neus voor historische momenten. Zo filmde hij begin 1945 stiekem de kisting van de twintig gefusilleerde mannen op de Dokkumer ijsbaan. Hij schoot in die periode eigenlijk alleen zwart-wit beelden, onder meer van de Fietselfstedentocht, maar voor het fenomeen Abe Lenstra maakte hij een uitzondering. Abe moest in kleur schitteren, vond Brouwer. 

,,Uniek’’, zegt ook Matty Verkamman, de bekendste geschiedschrijver van het Nederlandse voetbal. ,,Dit moeten haast wel de oudste kleurenbeelden van voetbal in ons land zijn, neem dat maar van mij aan. De oudste beelden die ik tot dusver heb gezien dateren uit 1958 en zijn van een trip van Ajax in Zuid-Afrika. Doelman Eddy Pieters Graafland filmde die zelf. Zo stond hij datzelfde jaar als reservekeeper van Oranje tijdens Nederland-Turkije achter het doel van Frans de Munck te filmen. De WK-finale van 1954 is weliswaar ook in kleur, maar die beelden zijn later ingekleurd.’’

Klik hier voor het hele verhaal en de unieke beelden.