FOTO'S | De geschiedenis van A&T Lingerie op de Lindegracht

De winkel A&T de Jong aan de Lindegracht 49 heeft de naam gehouden, maar er werkt al jaren geen De Jong meer. Tessa Visser en Sandra Bootsma zwaaien er tegenwoordig de scepter. Aandacht voor de klant, is hun motto. Ali de Jong rolde er destijds gewoon in, vertelt ze. Terwijl ze via haar opleiding tot klinisch-chemisch analiste dat hele matriarchaat juist áchter zich had willen laten.

Het is Ali (72) aardig gelukt, wegkomen voor de druk van haar drie ongetrouwde tantes en twee oudere zussen: ,,Ik had gewoon zes moeders! Ik vluchtte als het ware naar mijn eerste baantje in Zwitserland, maar oh! wat had ik een heimwee in het begin! Dan piekerde ik elk moment van de week wat ze thuis aan het doen waren. Vrijdagavond, nu zitten mijn vriendinnen bij De Witte. Maar zodra ik even in Heerenveen terug was, kon ik mijn draai niet vinden en wilde ik weer weg.”  

Ze zou pas later haar eigenlijke vakgebied verlaten door haar zus toe te zeggen dat ze wel wilde meedoen aan de winkel, ze is ‘erin gerold’. En zo is het de winkel van nu geworden, die van hoeden via bont naar lingerie evolueerde, met tegenwoordig ook bed- en badmode erbij. 

Een héél hoog plafond 

Ali gaat er eens even voor zitten. Eigenlijk had haar nicht van 97 dát verhaal moeten doen, zegt ze, want de zaak begon al ver voor haar geboorte met... hoedjes! Haar vader, jongste van acht, had vier zussen waarvan drie op 4 april 1912 iets bijzonders in Heerenveen begonnen. Twee waren bij een hoedenwinkel in Amsterdam in de leer geweest en de derde was in Zutphen opgeleid tot modiste.  

Gedrieën begonnen de zussen een hoedenwinkel met atelier in de Vermaningsteeg 4. Vervolgens kochten ze nummer 6 erbij, het cafeetje van de dames Comello. In 1950 kwam ook het pand van groentewinkel Beeldje aan de Lindegracht erbij. En terwijl er destijds volop hoeden werden gedragen, ze mochten vooral ook de adel uit Oranjewoud tot hun vaste clientèle rekenen.  

Ali: ,,De ene tante was vooral creatief, de anderen praktisch ingesteld of sterk in zaken.” Ze laat oude foto’s zien van een ploeg érg jonge jongedames. ,,Deze tien meisjes toverden - onder leiding - de creatieve ontwerpen om tot prachtige hoeden. Kijk, tante Aleida, Anna en Tine staan erbij en daar, dat is het loopmeisje.”  

Omdat er al een De Jong in Heerenveen zat, dekte de naam ‘A&T de Jong’ meteen de lading: het was een vrouwenwereld bij uitstek. ,,Slimme vrouwen ook, want toen de wet voorschreef hoeveel kubieke meter per personeelslid een atelier moest tellen en uitbreiding in de straat onmogelijk was, is er een héél hoog plafond in gekomen”, gniffelt Ali.  

Winter- en zomergarnering 

Dat er (half)jaarlijks een nieuw hoedje moest komen, was niet voor iedereen weggelegd. Er zit altijd  veel handwerk in, niet bepaald goedkoop dus.  

 

Ali: ,,Dan brachten vrouwen hun basishoed - zal ik maar zeggen - en die werd dan in het atelier weer opgefrist. Voor de zomer kwamen er bijvoorbeeld bloemen en vlinders op en na de zomer herfstbladeren of fruit. Die garneringen met een soort netje eroverheen waren voordeliger dan een nieuwe hoed! En je snapt dat er voor rouwplechtigheden vaak ‘meteen’ zwarte voiles nodig waren, ze waren zelfs te huur. Dat was in de jaren 30.” 

Ali vertelt er geanimeerd over, maar wanneer kwam die lingerie er nu in? ,,Nee, eerst wat anders. Toen Juliana en Bernhard trouwden, moest het hoedenatelier witte bontcapejes maken voor de Van Limburg Stirums. Wit bont! Nou, dat is van lieverlee een hele bedrijfstak geworden: A&T de Jong ging ook bontjassen en dergelijke verkopen.” 

Uiteindelijk sleepte de zaak een enorme opdracht binnen. Alle politieagenten in Friesland moesten in de strenge winters van de zestiger jaren vorige eeuw een bontmuts hebben. Een spoedklus!  

Ali: ,,De hele familie werkte eraan mee, zelfs mijn vader, destijds PTT ambtenaar bij de technische dienst.” 

Van cupmaat A tot dubbel J 

En dan komen we met een sprong in de tegenwoordige tijd. Het was Ali’s zus Dinie die haar generatie naar de hoeden- annex bontzaak leidde, inmiddels aan de Lindegracht gevestigd.  

Ali: ,,Dinie vroeg of ik mee wilde doen aan de winkel en dat was wel best. Ik was na mijn banen in Zwitserland, Italië en België weer in Heerenveen komen wonen en ontdekte mijn andere kanten. Ik bleek creatief en kwam bijvoorbeeld terecht bij de aankleding en het grimeren van het Sinterklaassprookje, terwijl we ons onder leiding van zus Dinie ook gingen toeleggen op mode voor grotere maten. Hoeden verdwenen naar de achtergrond en bont raakte in diskrediet. Helaas is Dinie verongelukt en daarna ben ik met de medewerksters doorgegaan met lingerie, ook voor extreme maten. Heel groot, maar ook heel klein, van cupmaat A tot en met dubbel J en een bovenomvang van 65 tot 125 cm. Gelukkig was er uitstekend personeel!”  

Deze ‘beta-vrouw’ deed weliswaar cursussen op het gebied van lingerie, maar merkte al snel dat de andere dames toch meer verstand hadden van dit vakgebied. Plus een aangeboren feeling om het de klanten naar de zin te maken.  

Amazonepop 

En nu? Toen het achterste pand van de huidige winkel in februari 2001 na een brand moest worden herbouwd, werd het geheel ingericht voor de verkoop van lingerie. Ali droeg na haar pensioen de winkel over aan Sandra en Tessa, de huidige eigenaressen.   

De zaak is een naam op het gebied van extreme maten en aardig gespecialiseerd in allerlei soorten bad- en bedmode. Ali is uiteraard vaste klant en laat nog geregeld haar neus zien. In speciale gevallen laat ze er zelfs haar handen wapperen, want als ervaringsdeskundige weet ze precies hoe je een volle en een door borstkanker veroorzaakte lege cup op charmante wijze tot een evenwichtig geheel kunt toveren. En verder geniet ze van haar welverdiende vrije tijd waarin ze graag creatief bezig is. Ze maakt onder andere de prachtigste poppen - en overweegt zelfs een ‘amazone-pop’ te maken die trots haar platte kant toont.  

Afstand nemen van A&T Lingerie zal Ali de Jong letterlijk en figuurlijk niet kunnen: ze woont dan ook op een steenworp afstand.  

Zelf een leukte tip?

Kent of bent u een nazaat van een ooit bekende winkelier of ondernemer en wilt u die winkel graag voor het voetlicht halen, mail dan naar hrv@ndcmediagroep.nl. Dan gaat Alie Rusch elke maand met een fotograaf op pad voor een verhaal over juist die winkel of bedrijf.

(Tekst Alie Rusch)