De ‘Winkel van Sinkel’ van Anna Bijker in De Knipe

Er was inderdaad van alles te koop, tot en met ‘pilletjes om te poepen’. Toch is de winkel waar Wiebe over vertelt, begonnen als klein kruidenierszaakje van beppe Anna. Pas toen deze met haar schoondochter Betsje van woning ruilde, werd het een flinke zaak langs de Compagnonsvaart. Het adres was ooit Bovenknijpe, maar feitelijk ligt het dichter bij Bontebok.

Wiebe (59) weet nog hoe beppe’s winkeltje eruit zag destijds, maar dat was in zijn zeer prille jeugd. Over zijn jeugd, toen mem Betsje de winkel dreef, kan hij meer vertellen. ,,Wy wennen lâns deselde dyk, op nûmmer 99 en op in bepaald stuit hawwe we ruild mei beppe. Wy by de winkel, sy in ús hûs.” 
 
Zijn ouders namen meteen ook het schildersbedrijf over, dat was de afdeling van zijn vader, die - derde generatie - huisschilder van beroep was.
 
Wiebe heeft leuke herinneringen aan die tijd. Hij en zijn zus Pietsje werden veel betrokken bij het werk voor de winkel. ,,De iepening heucht me noch. Ik wie doe 5 jier en wyt noch dat it musykcorps spiele. Der is doe in hiel stik oan de winkel byboud, dat it waard in grutte winkel én in grut feest!” 
 
Er was van alles te koop, van serviesgoed tot en met speelgoed, maar ook drogisterijwaar, snoep en ijsjes. Vooral in de Sinterklaastijd kwam men van heinde en ver om er iets leuks uit te zoeken.   
 

Negerzoen

Pietsje is 6 jaar ouder en samen wisten ze van aanpakken. Ook waar die enorme stapel dozen stond met heerlijke negerzoenen - toen nog een onschuldige naam. 
 
Wiebe: ,,Wy tilden al dy doasen fan 10 stiks op en pakten dan út de ûnderste sa’n lekker dinkje. Se kostten in dûbeltsje, mar toch. As mem oan ‘t de ûnderste doase takaam, wie dy ta har ferbjustering faak al heal leech...” 
 
Wiebe woont nog steeds in het pand en laat zien waar vroeger de winkel zat. Waar beppe begon, is nu de hal van het huis dat hij met zijn vrouw Fronnie Sierdsma bewoont. Heel ruim, met een enorme verzameling stripboeken, Wiebe’s hobby. Zijn laatste aanschaf, Asterix en de Griffioen, lag bij wijze van spreken eerder bij hem dan in de winkel. Rechts van de hal ligt de ruimte die er is bijgebouwd en waarin zijn moeder de uitgebreider winkel vestigde.
 
Mem had wel een neus voor zaken, maar moet het best druk hebben gehad, bedenkt Wiebe nu: ,,Allinne op sneins wie se frij. Ja, tiisdeitemiddei wie de winkel wol ticht, mar dan wiene we like drok mei de gruthannel fansels.” 
 
Dat is nogal bescheiden uitgedrukt, ze moesten voor de uiteenlopende winkelwaar naar verschillende plaatsen. Serviesgroothandel in Heerenveen, kruideniersgroothandel in Jubbega, speelgoed in Sneek, groentegroothandel in ... en ga zo maar door.  
    

Onder de toonbank

 
De regelgeving was toen nog niet zo strak als nu, weet Wiebe. Of er voor drogisterijwaren nu wel of niet een vergunning nodig was? Wat tegenwoordig in elke supermarkt een apart hoekje is, was bij zijn mem de la onder de toonbank. 
 
Wiebe: ,,Ik moast yn It Hearrenfean altyd spul ophelje by in apoteek, der hiene we 10 persint koarting. Dat koe gewoan en it wie wol sa noflik om dat yn ‘e winkel te ferkeapjen. It Fean wie ommers oegriselik fier fuort at jo pyn ‘e holle hiene.”
 
Ach, een winkel! Aanvankelijk ging deze om 6 uur dicht, altijd nadat de laatste klanten geweest waren. ,,Altyd deselden! We wachtten gewoan op harren. ‘Bin dy al west? Dan kin’ we slúte.’ Dy kamen om 10 foar 6 oansette. Doe ‘t we besletten om om 5 oere te slúten, wiene dyselden der om 10 foar 5, dat snapst.” 
 
Sterker nog, als Wiebe tegenwoordig eens einde dag naar de supermarkt moet, ziet hij diezelfde mensen daar ook weer. En Oh ja, er was ook altijd die vrouw die terugkwam met ‘De rekkening klopt net’. Altijd als de kinderen die dan maar weer geduldig met haar doornamen, klopte die toch. Tja, ook middenstandskinderen bleven altijd vriendelijk, zegt Wiebe met een knipoog. 
Spektakel met de trekker
 
Wat bij beppe nog los uit grote gruttersvakken in papieren zakken werd geschept was in Wiebe’s jeugd al verleden tijd. Zijn mem kocht in bij de ZB groothandel, gewoon, in zakken van een hele of halve kilo. De winkel ging haar voor alles, vertelt Wiebe: ,,Dan woe se earder werom fan fakânsje. Oaren koene 2 wieke fuort yn de bouwfak - der wie ús heit as skilder oan boun - mar sy woe freeds alwer werom om yn te keapjen. Op sneon woe men ommers wer nei de winkel, sei se, ‘Minsken moatte dochs ite kinne!’. No, wy as bern hiene it smoor yn!” 
 
Waar hij wel opgetogen over was, was zijn bijzondere positie. Net als de andere kinderen op tijd op de lagere school aangekomen (daar waar nu De Barte staat), vroeg meester hem om eerst even 2 pakjes sigaretten uit de winkel op te halen. 
 
Wiebe: ,,No, ik lekker op ‘e fyts wer nei bûten en werom nei de winkel. En dy smookte master foar de klas op, dat foenen wy eins hiel gewoan.”
 
Wiebe weet ook nog van die strenge winter van 1979, waarin heel Friesland ingesneeuwd was. Ook De Knipe zat potdicht - maar de mensen moesten wel aan eten kunnen komen. ,,Buorman gie dan mei de trekker nei bakker Boonstra om bôle foar ús klanten op te heljen. In hiel spektakel! Mar kreas op ‘e dyk bleaun, hear. Ik tocht net dat er ea ien yn ‘e feart rekke is.” 
 

Jongeman alleen

 
Het was een fijne jeugd, vertelt Wiebe, beide ouders waren eigenlijk altijd binnen handbereik. Maar dat bleek niet voor ‘eeuwig’. In 1978 stierf zijn vader, nog maar 48 jaar. En een paar jaar daarna raakte ook zijn moeder weg.
 
Het schilders- en aannemersbedrijf had ze nog aan een medewerker kunnen verkopen, maar de winkel in haar eentje drijven, was haar te zwaar geworden. Zus Pietsje woonde inmiddels met haar gezin in Zuidlaren en zo bleef Wiebe als 20-jarige ineens verweesd achter in het enorme huis. 
 
Wiebe: ,,No ja, ik moast krekt ûnder tsjinst, dus dan krijst wat structuur en ast jong bist, dan reagearst noch linich. Mar no ‘t ik sels folwuchsen bern haw dy ‘t ik faak helpe kin, krinkt it pas troch dat it wol dreech west hat. Ik kin myn âlden nea mear freegje hoe ‘t it froeger by ús gie.”
 
Zijn vrouw Fronnie komt uit Delfstrahuizen aan het Tjeukemeer, maar Wiebe heeft zijn verleden in De Knipe met onder andere de verhalen en foto’s van dorpsgenoot Feito van der Wal op orde kunnen brengen. Zodat we ook in deze krant een stukje geschiedenis van dit langgerekte dorp kunnen laten zien.     
 

Zelf een tip?

 
Kent of bent u een nazaat van een ooit bekende winkelier of ondernemer en wilt u die winkel graag voor het voetlicht halen, mail dan naar hrv@mediahuisnoord.nl. Dan gaat Alie Rusch elke maand met een fotograaf op pad voor een verhaal over juist die winkel of bedrijf.
 
(Tekst Alie Rusch, stichting Historie Heerenveen)