Onno Blom bij SLAH: ‘Het litteken van de dood’

ORANJEWOUD - Rob Kerkhoven blikt vooruit op de komst van schrijver Onno Blom bij de Stichting Literaire Activiteiten Heerenveen (SLAH).

Mijn kinderen bladerden in Het litteken van de dood en ontwaarden een foto van de tachtigjarige schrijver. ,,Hé, gaat dit over die vriendelijke opa met die plantjes en torretjes in zijn tuin?” Ik knikte. Ze kennen Jan Wolkers alleen als de natuuropa van het tv-programma De achtertuin dat begin deze eeuw werd uitgezonden.

,,Hij is veel meer dan dat. Hij was schilder, beeldhouwer en vooral schrijver”, legde ik uit. Ik wees op de forse rij romans in onze boekenkast. Een aantal heb ik recentelijk met veel genoegen herlezen. Een roos van vlees, Turks fruit en De doodshoofdvlinder zijn én blijven meesterwerken.

,,Niemand is dichter bij de waarheid gebleven dan ik”, zei Wolkers. ,,Mijn leven en werk zijn één.”

Onno Blom citeert op pagina 977 van zijn biografie uit een gesprek (herfst 2006) met de schrijver. Blom hoorde het goed: Wolkers had ‘waarheid’ gezegd, niet ‘werkelijkheid’. Al in 1962 zei Wolkers in een interview met de Volkskrant: ,,Ze vragen mij wel: is het allemaal echt gebeurd? Dan zeg ik: terwijl ik het schreef is het echt gebeurd.”

Autobiografisch

En zo is het, Wolkers’ romans zijn zeer autobiografisch, maar niet dé werkelijkheid, niet dé waarheid. Wolkers schreef ‘autofictie’. De centrale thema’s in zijn romans zijn dood, verval en verrotting. De dood van zijn oudere broer Gerrit, van zijn tweejarige dochtertje Eva en ook van zijn vader blijven hem kwellen. Zowel in zijn gewone leven als in zijn boeken loeren de demonen. Zijn leven en werk zijn immers één.

Blom werkte tien jaar aan de biografie. Hij had de volledige beschikking over Wolkers’ archieven. Hij rijgt de feiten, verhalen en anekdotes, die vrij chronologisch Wolkers’ levenswandel volgen, aaneen. Die reeks biedt menigeen die opgroeide met het oeuvre en de publieke persoonlijkheid Jan Wolkers een feest van herkenning, maar je mist soms de samenhang, je ontbeert de interpretatie van de biograaf.

Etiket

Of de biografie het etiket wetenschappelijk verdient, kan ik niet beoordelen. Er is ook genoeg over gezegd en geschreven. Uiteindelijk werd het manuscript goedgekeurd. Bloms biografie kreeg het label dissertatie. Het litteken van de dood leest als een trein, je bent zomaar door de 1000 bladzijden heen.

Op dinsdagavond 15 januari is Onno Blom te gast bij de Stichting Literaire Activiteiten Heerenveen (SLAH) in Museum Belvédère.

De inloop is vanaf 19.30 uur, aanvang 20.00 uur. Boekhandel Binnert Overdiep is met zijn boeken aanwezig. Reserveren wordt aangeraden en kan via reserveer@slahheerenveen.nl.

(Tekst Rob Kerkhoven)