Dichter Wytze Brandsma maakt de smalle weg breder

GERSLOOT - Dichter Wytze Brandsma bracht het afgelopen jaar een dichtbundel uit. Reden voor Jurjen van der Hoek om zijn bundels onder de loep te nemen en te recenseren.

Van der Hoek: "Een trilogie. Drie bundels met gedachten, gedichten. Stroom van woorden in twee talen. In het Nederlands aaneengeregen woorden tot puntdichten, met eem vertaling in het Fries dat de zinnen tot melodische verzen maakt. Daar probeer ik een lijn in te zoeken, verbanden te vinden. Dichter Wytze Brandsma wijst in zijn poëzie naar een hoger wezen, dat is de rode draad die ik oppak. Het is een smalle weg die door en over de bladzijden loopt. Wytze maakt deze breder en effent het pad voor mij. Zo zodat ik ruimzinniger kan geloven in dat wezen. De dingen breder zie dan de engte waarin ik ben opgegroeid. Hij snijdt ook andere zaken aan die hem hoog zitten, na aan het hart liggen. Maakt ze daarmee bereikbaar, laagdrempelig. Geen filosofische volzinnen, maar korte duidelijke regels. Daar gaat het om."

"In de eerste bundel, God is het antwoord niet, zet de dichter zich ogenschijnlijk af tegen een waarheid geworden opvoeding. Een ingeleefde beelding van hoe het leven met een opperwezen zou moeten zijn. Maar het afzetten van is ook weer een verbonden weten met. De God laat hem niet los, ook al wil Wytze zo graag alleen verder. Het is een aanhalen en loslaten – van één kant. De goedheid blijft tussen de regels door aanwezig. Daarop wordt steeds terug gevallen. Het is de ruggengraat. De kracht door de bundels heen, de sterkte van de trilogie. De kapstok waaraan de verzen hangen, ook al duiden de woorden anders."

"De tweede bundel, De naakte waarheid, lijkt als titel te vroeg te komen. Hierin zet Wytze zichzelf onbewust in de etalage. Met al zijn emotie, verdriet. In deze gedichten wordt hij gaandeweg milder en het afzetten wordt een drang tot bezitten. Het zich eigen maken van de liefde tot, voor en van. Zijn eigen heilig huisje mag blijven staan, nu. De titels van de dichten krijgen toenadering, worden betrokken. Waar eerst desillusie en vervreemding de boventoon voerden. De geest krijgt er in elf maal zeven omschrijvingen een lichaam: ik ben die ik ben – ik zal zijn. Met uitleg richt de poëet zich op in proza."

"En dan is er Branding, de derde bundel. De woorden vloeien erin voort. Het zich verzetten stroomt af, terwijl de golven een zacht gevoel aanvoeren. Wytze vleit neer in het warme zand en mediteert zich een zelfbevestiging in zingeving. Liefdevol van zin. Na de eerste twee bundels is deze derde een lust om te lezen. De dichter voltooit zich. In een serene vervolmaking kijkt hij in vogelvlucht naar zichzelf en zijn omgeving. Het water klotst om zijn benen. Hij waadt door de woorden. De letters laven zijn geest, verkwikken mijn ziel."

"In de trilogie is de cirkel rond. Terwijl er wel een punt is gemaakt wordt deze niet gezet. De schrijver kan nog voort. Maar wel met een omgekeerde blik, een ander zicht. En de weldoener krijgt in deze laatste bundel ook gezicht, en wel in elf maal drie omschrijvingen. Voegend bij wat al stond geschreven heeft de goddelijke veel gezichten, maar blijft voortdurend dezelfde vredevorst. Ook dit heeft in een stuk proza uitleg nodig. Daarin is de dichter prediker, een actueel uitlegger van een oud verhaal."

"Voor die Koning gaat Wytze met letters door het stof, maakt een diepe buiging maar blijft in woorden vooral bij zichzelf. Ik kan alleen maar in zijn voetstappen volgen. Door zijn gedachten mijn eigen zin vinden. Ruimzinnig geloven in het hiernumaals. De kracht van Wytze Brandsma is dat ook anders denkenden zich in zijn poëzie zullen kunnen vinden. Een liefdevolle kijk op het zijn, dat niet persé een hogere macht verheerlijkt. Want niet-gelovigen kunnen evengoed leven als een christen. De trilogie geeft het wezen kleur, de zin een vrolijke noot. Dit is Wytze."

Drie tweetalige bundels poëzie van Wytze Brandsma. Verschenen bij theologische uitgeverij Narratio in 2016 en 2018.