Recensie: Expositie SKIMER

Heerenveen - HET EILAND NIET NAAR DE PROVINCIE

Hoe maak je de sfeer van een landschap aan iemand duidelijk. Hoe druk je een gevoel bij een omgeving uit. Op welke manier geef je weer wat je emotie was, wat je herinnering is. De schone kunsten lenen zich daar natuurlijk uitstekend voor. In woorden kun je gedachten omschrijven, voelbaar maken. In beelden kun je gevoelens uitdrukken, zichtbaar maken. In klanken kun je emoties weergeven, hoorbaar maken. Maar dan nog kan het gevoel, de sfeer niet voelbaar zijn. Niet net dat in de beschouwer losmaken wat bij jouw daar toen het wel heeft gedaan. Emotie is persoonlijk, maar kan wel collectief worden beleefd. Want en maar niet altijd pikt iedereen hetzelfde eruit op. Meer dan een aantekening Vijf jonge kunstenaars togen naar IJsland om de sfeer te proeven van land, lucht, water en mensen. Op welke manier deze elementen zich verhouden tot elkaar en hoe dat in beeld te brengen, dat was hun groepsopdracht die ze solistisch hebben uitgewerkt. Zo die omgeving in beeld te brengen dat het waarde heeft voor de thuisblijvers. Niet als reisverslag of tourgids, geen landkaart of fotoansicht. Geen bijeengeraapte souvenirs of snapshots van de omgeving. Het resultaat van het project “skimer” is meer dan dat. Het is meer dan een beschrijving, meer dan een aantekening. De schetsen ter plaatse in een schrift gezet zijn ter plekke uitgewerkt. Er is een keuze gemaakt wat in de overweldigende inspiratie wel een vormgeving krijgt en wat daar gelaten wordt en onbeschreven blijft. De kunstenaars zijn ieder afzonderlijk op weg gegaan, maar bespraken aan het eind van de dag wel hun bevindingen en deelden de emoties. Ze waren samen als groep onderweg, maar deden hun eigen persoonlijke ding met wat het land hen aanreikte. De dag over de nacht De weidsheid van het grote IJsland, het onherbergzame karakter, schijnt te vinden in het kleine Friesland. De beide streken hebben overeenkomsten, hoewel dat op het eiland in vergrotende trap is want de uitgestrektheid telt vele malen meer kilometers dan de provincie. De kunstenaars kozen voor het meest mysterieuze deel van de dag, de schemering. Daarin scheert de dag over de nacht, en omgekeerd keert de nacht zijn gelaat af van de dag. In die tijd van overgang vervagen en vervormen dingen, smelten samen en stoten elkaar niet af. Het is een transparante wereld, een niemandsland tussen licht en donker. Er gebeuren dingen die in het volle licht of het complete duister niet denkbaar zijn. Eigenlijk zijn de twee getijden de mooiste momenten van de ene dag. Zo ook in IJsland met hoge bergen en diepe dalen. In de schemering blijft er veel te raden over, omdat niet alles meer zichtbaar is. In de schemer heerst de fantasie, ontstaan sprookjes, vormen zich de volksverhalen. Het alledaagse karakter Dat onherbergzame woeste karakter van het bezochte land is in de tentoonstelling “Skimer” bij Melklokaal evenwel niet echt terug te vinden. Ook het mysterie van de schemering wordt er niet ontdekt. De kunstenaars hebben zich door andere kanten van IJsland meer laten inspireren. Het schemer was een voedingsbodem waarop de kunst groeide en tot bloei kon komen. Maar de planten zijn van een andere kweek en de bloemen geuren verschillend. Zo registreren de kunstenaars, ieder in hun eigen discipline die zich mengt met het metier van de ander waar dit voor de zeggingskracht nodig wordt geacht, de bijzondere gewoonheid van IJsland. Het alledaagse karakter dat zich verbergt in het woeste landschap, maar zich niet verschuilt in de schemering. Het mysterie van de omgeving en haar volk daarin blijft achter op het eiland, daar waar het thuishoort overigens. Dit karakter weten deze kunstenaars echter niet zichtbaar mee te nemen en overtuigend over te brengen in deze nuveraardiche opstelling. Jurjen K. van der Hoek ­­­­­­­ Expositie SKIMER – werk van Heleen Haijtema, José Witteveen, Tryntsje Nauta, Grytsje Klijnstra en Grytsje Schaaf – bij Melklokaal, Heremaweg 201, Heerenveen. Tot 27 april. Zie ook weblog KUNSTstukjes: jurjenkvanderhoek.tumblr.com