De Uitdaging: ‘Een avondvullend programma schrijven’

HEERENVEEN - In de rubriek De Uitdaging portretten van mensen met een bijzonder verhaal en de uitdaging in hun leven. Deze keer Harmen Houtman, schrijver en oud-broeder in ziekenhuis Tjongerschans.

Het allereerste wat Harmen Houtman (67) wilde worden, was treinconducteur. ,,Ik was toen een jongen van een jaar of vier. Ik kom uit Nijeholtpade en mijn moeder heeft op Vlieland gewerkt. Samen met mijn ouders kwam ik twee keer per jaar in de trein. Als we van Wolvega naar Harlingen gingen. Dat vond ik zo geweldig dat ik treinconducteur wilde worden. Maar ik heb ook nog wel even gedacht over onderwijzer”, zegt Harmen Houtman. Een beroepstest toen Harmen in de derde klas van de ULO zat, voorspelde waar hij het overgrote deel van zijn werkzame leven aan zou spenderen: de verpleging.

Mijn beroep

,,Toen ik die test maakte, was ik denk ik 15 jaar. Maar ik had geen voorbeelden. Er waren heel weinig mannen in de verpleging. Ik heb toen de vakschool voor detailhandel gedaan, mijn diploma gehaald en een tijdje in een winkel gestaan. Maar dat was het niet.” Harmen zat daarna ook twee jaar op kantoor, maar dat was het absoluut niet. ,,Toen lag een oom van mij in het ziekenhuis in Drachten. Ik ging daar op bezoek en zag daar de eerste broeder. Toen wist ik zeker dat ik de verpleging in wou en heb ik gelijk gesolliciteerd bij het ziekenhuis in Heerenveen. Ik was toen 21. De sollicitatieprocedure was al afgelopen, maar er was iemand uitgevallen. Die plaats kon ik innemen en ik werd aangenomen. Dat is het mooiste geschenk geweest dat ik in mijn leven heb gekregen. Het was mijn beroep.”

Spoedeisende Hulp

Werkend leren werd Harmen het vak van broeder meester. Hij kwam eerst terecht op de EHBO, wat nu de afdeling Spoedeisende Hulp is. ,,De poliklinieken hoorden erbij als je op de Spoedeisen Hulp werkte. Ik heb op alle poliklinieken wel gezeten. Vaak bij chirurgie, maar ook op de interne poli. Als je op Spoedeisende Hulp zit, krijg je iemand met een zeer oog, iemand die te veel pillen heeft ingenomen, iemand van een ongeluk, maar ook iemand met hartklachten. Je had daar alle specialismen. Dat vond ik prachtig om te doen.”

Kinderafdeling

,,Ik zat daar 5,5 jaar. Dan kun je je ook specialiseren. Je had toen vier specialismen: hartbewaking, intensive care, de kraamafdeling en de kinderafdeling. Ik koos voor die laatste. De kinderafdeling is van couveuse tot 18 jaar. Het is heel breed. Dat is ook wat mij trok. En je hebt ook hier te maken met veel specialismen: kno, oogarts, uroloog, noem maar op. Ik heb uiteindelijk 34 jaar gewerkt op de kinderafdeling van ziekenhuis Tjongerschans.” De broeder maakte van alles mee op deze afdeling. Van ‘gewone’ dingen zoals het knippen van amandelen of een liesbreuk tot kinderen die een groot ongeluk hadden meegemaakt of kinderen die veel te vroeg waren geboren. ,,Het was boeiend werk. Je hebt natuurlijk vreugde bij geboortes en je hebt verdriet bij ernstige dingen. Maar de kinderafdeling is tien procent verdriet en negentig procent blijdschap.”

Inleven

Als broeder vond Harmen het belangrijk dat je je moet kunnen inleven in de patiënt. ,,Als ik daar nou lag, wat zou ik dan denken? Waar zou ik bang voor zijn? Wat zou ik willen weten? Een ziekenhuisopname is natuurlijk een hele emotionele gebeurtenis. Zowel voor kinderen als voor ouders. Heel belangrijk is om het vertrouwen te winnen van het kind en van de ouders. Dat is een uitdaging.” Harmen woont zelf in Heerenveen en komt weleens kinderen tegen die hij als broeder heeft verpleegd. ,,Zelfs wel kinderen die destijds in de couveuse lagen, die ik een keer in het jaar zie.” In 2015 stopte Harmen als broeder in het ziekenhuis in Heerenveen. Dat deed hij op verstand, niet met gevoel. ,,Toen ik wegging, had ik eigenlijk best nog wel door willen gaan. Maar op een gegeven moment moet je van andere dingen gaan genieten.”

Schrijven

Een van die dingen waar hij nu meer van aan het genieten is, is schrijven. Harmen schrijft al sinds zijn zevende. Dat doet hij in drie talen: Nederlands, Fries en Stellingwerfs. Hij schrijft voor de Stellingwarver Schrieversronte, hij schrijft liedjes, toneelteksten en doet regelmatig mee aan schrijfwedstrijden waar hij ook vaak met een prijs naar huis gaat. Hij schrijft het liefst over hoe mensen onderling met elkaar omgaan. Eerder schreef Harmen al drie gedichtenbundels. Vrijdag 22 februari, op zijn verjaardag, komt zijn allereerste verhalenbundel uit: ‘As ik kiezen moch’.

Verhalenbundel

,,Het eerste gedeelte van dat boek gaat over mijn relatie met mijn ouders. Ik heb geweldige ouders gehad. Ik schrijf bijvoorbeeld over dat ik mijn moeder heb gereanimeerd in een bus in Duitsland. Dat was een emotionele gebeurtenis. Mijn moeder kreeg toen een pacemaker en heeft daarmee nog 25 jaar geleefd. Mijn moeder heeft mij het leven gegeven en ik heb het mijn moeder teruggegeven.” Ook staat er een verhaal over de fiets die Harmen kreeg van zijn vader in het boek. ,,In dat verhaal beschrijf ik de fietsreis van Nijeholtpade naar Heerenveen. Het gaat dan niet om die fietsreis, maar om mijn gedachten aan de jaren die ik met hem heb doorgebracht.” In het tweede gedeelte komen andere verhalen aan bod. Reisverhalen onder andere, maar ook verhalen waarin kunst voortkomt. Kunst is ook een inspiratiebron voor Harmen. Alle verhalen zijn in het Stellingwerfs.

Modern leugenbankje

,,Vorig jaar schreef ik mee aan een dorpsmusical voor Irnsum. Mijn uitdaging is dat ik dat weleens wat meer zou willen doen. Om een avondvullend programma te schrijven met een soort collectief van schrijvers en ook met een componist erbij. Dat vind ik mooi. Want als je zoiets schrijft, dan kan je zien hoe het publiek rechtstreeks reageert op jouw teksten. Als je een boek schrijft, ben je er niet bij als ze het boek lezen. Een andere uitdaging is dat ik wel zou willen dat Heerenveen een modern leugenbankje zou krijgen. En een nog grotere uitdaging is dat er een cd van mijn liedjes wordt gemaakt. Of ik nog een boek ga schrijven, weet ik niet. Maar ik blijf sowieso schrijven.”

Mooiste werk

Reizen met de trein doet Harmen ook nog steeds. Samen met zijn partner gaat hij regelmatig een dagje weg met de trein naar een stad. ,,We gaan weleens met de trein naar München. Dat duurt acht uur en dan zit je in de snelle trein. Dat vind ik geweldig.” Fulltime schrijver had Harmen niet willen worden. ,,Daar was het ziekenhuis te mooi voor en het schrijven te onzeker. Ik kon nu mijn passie voor schrijven goed combineren met het werk dat ik het allerliefste deed. Het werk in het ziekenhuis vond ik echt geweldig.”

Mieke van Veen