Geschiedenis zuivelfabrieken centraal op gratis tentoonstelling Historisch Informatiepunt in de bibliotheek Heerenveen

HEERENVEEN - De geschiedenis van de zuivelfabrieken staat tot maandag 1 juli centraal in het Historisch Informatiepunt (HIP) op de eerste verdieping van de bibliotheek in Heerenveen.

Met voorwerpen en foto’s schetst de expositie ‘Van coöperaties tot multinationals’ een beeld van de werkwijze en de historie van de melkfabrieken. Iedereen is welkom voor bezichtiging van deze tentoonstelling, samengesteld door de Stichting Werkgroep Oud-Heerenveen. De toegang is gratis.

Eind 19de eeuw ontstonden door de mechanisatie in veel dorpen zuivelfabrieken voor de industriële verwerking van melk tot kaas en boter.

Deze fabrieken werden veelal aan vaarwater gebouwd vanwege het afvalwater en de aanvoer van melk over het water. De meeste zuivelfabrieken ontstonden door samenwerking van boeren die een coöperatie aangingen.

Coöperaties

In de gemeente Heerenveen waren er onder meer de coöperaties ‘Ons Belang’ in Jubbega, ‘De Gemeenschap’ in Bontebok, ‘Aengwirden’ in Luinjeberd en ‘Utingeradeel’ in Akkrum.

Ook Oudeschoot, De Knipe, Aldeboarn en Haskerdijken kenden een coöperatie. Er waren hier maar enkele particuliere zuivelfabrieken, bijvoorbeeld in Mildam. Vanuit deze dorpen is materiaal aangeleverd voor de expositie.

De vooroorlogse zuivelfabrieken verloren in de jaren vijftig hun economische houdbaarheid. Er werd meer samengewerkt. De melk werd steeds meer via de weg aangevoerd.

In de jaren zestig ontstonden door fusies grote centrale zuivelfabrieken en werden de kleine fabrieken in de dorpen gesloten. Dit heeft ertoe geleid dat Friesland momenteel nog acht werkende zuivelfabrieken telt, waarvan drie in Heerenveen.