De Verdieping met Janne Heida: ‘Ik rek de tijd uit’

HEERENVEEN - In De Verdieping gaat Jurjen K. van der Hoek met zijn gesprekspartner de diepte in. Zo beschrijft hij de achtergrond van wat hem of haar bezig houdt in zijn of haar leven en werk, passie en hobby. Ditmaal: kunstenaar Janne Heida uit Heerenveen.

Ze schreef het al in haar scriptie op de kunstacademie: Kunst is een vorm van ordening. Voor beeldmaker Janne Heida is tijd een belangrijk gegeven. En toeval.

Ze probeert controle te krijgen en te houden op alles wat er gaande is in de wereld, de tijd waarin ze leeft. Om alles wat toeval lijkt te beheersen, te accepteren dat het loopt zoals het loopt. Daar maakt Janne in haar werk voor haarzelf een bepaalde vorm van schikking in. In dat werk legt ze de tijd vast, althans laat zij zien wat er was en is geweest.

Ruis van leven

„Alle ruis van leven is uit mijn afbeeldingen weg. De beelden geven de magie weer van wat overblijft na het moment. Het komt daar niet terug, althans niet op precies dezelfde manier. Ik probeer zoveel mogelijk momenten op precies dezelfde plek te krijgen, maar dat het iedere keer weer anders is. Dat verandert wel steeds. Ieder jaar ben je een ander iemand, daarom onderteken ik mijn werk met het jaartal tussen de naam.”

Janne haalt materiaal uit de natuur om processen in kaart te brengen. Stokken die ze verwerkt in een installatie, gecombineerd met foto’s op een doorlopende lijn. Als is het een seismogram, een registratie van de tijd in de tijd. De inrichting ontstaat door toeval. Al experimenterend steeds zoekend naar een juiste combinatie.

Bos

„Ik zoek in het bos stokken voor installaties die tijdelijk zijn, voor zolang een tentoonstelling duurt. Telkens een nieuwe ordening, want er komen elementen bij en er gaan delen af. Zo zoals het in het leven gaat. Niet één opstelling is de goede, dat varieert. Hangt ook af van de ruimte waarin het getoond wordt.”

Voor tekeningen wil Janne geen schetsen vooraf in haar hoofd hebben en op papier maken.

„Wanneer ik met een vooropgesteld beeld ga zitten wordt het meestal niets. Het moet ontstaan. Daar zit de factor toeval in. Op een gegeven moment klopt het voor mezelf. Dan is het klaar. Wat er staat is er – ik werk met vetkrijt dat niet valt weg te gummen wanneer een verkeerde beweging gemaakt is. Het moet in één keer goed zijn.”

Fotografie

Voor het vastleggen van de tijd past Janne ook wel de fotografie toe. Ze laat dan bij voorkeur de camera seconden tot minuten open staan, zodat de tijd momenten langer is vast te houden. De beweging wordt vaag, maar blijft in beeld. Janne rekt de tijd uit.

„In de loop van de tijd vervaagt dat wat was, is het er niet meer. In de herinnering van mensen vervagen de beelden. Met een foto in de tijd kan ik dat naar voren halen. Zodat je je er bewust van bent dat dingen en momenten oplossen en langzaam verdwijnen. Iedere beweging verwordt tot een schim, zoals op de lange termijn ieder leven verwordt tot een schim. Wat beweegt zie je niet, dat lost op in de voortgang. In de fotografie ging het er lang om dat het juiste moment de beste foto maakt. Ik probeer dus dat moment langer te maken, zodat het juist niet om die ene korte tel gaat.”

Janne wil de kijker het besef geven van het eigen tijdelijke, de relativiteit daarvan. „Minder je eigen gewin najagen in de tijd die je hier hebt, maar meer zien in de lange termijn. Daar gaat het om.”

(Tekst Jurjen K. van der Hoek)