De Uitdaging: ‘Waardevolle kant leven centraal stellen’

HEERENVEEN - In de rubriek De Uitdaging portretten van mensen met een bijzonder verhaal en de uitdaging in hun leven. Deze keer Gerben Hoogterp, geestelijk verzorger in ziekenhuis Tjongerschans in Heerenveen.

Gerben Hoogterp (59) is van huis uit theoloog. ,,Als theoloog is je vak religie en zingeving. Vanuit die achtergrond ben ik werkzaam geweest bij allerlei instanties; scholen, welzijnsorganisaties, opvanghuizen, in de kerk, noem maar op”, zegt Gerben Hoogterp. Hij wilde vroeger dominee of dokter worden. Omdat hij uitgeloot werd voor een studie medicijnen, werd het theologie. ,,Dat ben ik toen met veel plezier gaan doen. Sinds 2000 ben ik in het ziekenhuis aan het werk als geestelijk verzorger. Eerst in Dokkum en sinds 2013 in Heerenveen. Ik vond het niet jammer dat ik uitgeloot werd voor geneeskunde. Ik werk nu toch ook in het ziekenhuis. Elke dag mag ik met patiënten omgaan. Dit is misschien wel de oplossing van dat probleem.”

Ziekenbezoek

,,Ik ben dominee geweest van drie kleine kerkjes in het Land van Maas en Waal. Een ochtend in de week ging ik naar de ziekenhuizen in Nijmegen om daar mensen te bezoeken. Elke keer als ik het ziekenhuis binnenkwam, merkte ik dat ik als het ware in een soort andere wereld kwam. Onze samenleving is vaak heel snel, hard en zakelijk en dan kom je in zo’n ziekenhuiswereld en daar is toch eigenlijk heel veel zorg, aandacht en liefde. Dat raakte mij. Toen merkte ik dat dat voor mij betekenisvol werk was. Dat ziekenbezoek bleek mijn ding. Ik ben mij daar toen meer in gaan verdiepen en dacht: ‘Voor mij is het misschien ook wel een mooie uitdaging om in een ziekenhuis te gaan werken’. Die kans kwam in Dokkum, zo is dat ontstaan.

Verlangen

Als geestelijk verzorger praat Gerben met mensen over hun verlangen. Dat heeft hij ook een tijd gedaan met daklozen, verslaafden en mensen in de gevangenis. ,,Met hen besprak ik vragen als: Waarom is mijn leven enigszins anders gelopen dan de bedoeling was? Hoe ga ik om met de dingen die gebeurd zijn? Hoe houd ik het verlangen? In de gevangenis heb je maar een verlangen: dat je weer naar buiten komt. In het ziekenhuis heb je maar één verlangen: weer beter worden. Heel vaak ligt in die systemen de nadruk op het probleem en de aanpak en behandeling van het probleem. Als geestelijk verzorger probeer je ruimer te kijken dan het probleem en kijk je naar het verlangen en de droom van mensen.” De deskundigheid van een geestelijk verzorger is de ontmoeting, de aandacht die hij iemand geeft en het gesprek. ,,Hoe je aandacht hebt voor mensen zonder dat die ander per se iets moet.”

Vertrouwelijk

Gerben is er als geestelijk verzorger voor drie groepen mensen: de patiënt, de familie en naasten van patiënten en het personeel van het ziekenhuis. Dat maakt het werk volgens hem ook zo mooi. Hij kan op een betekenisvolle manier omgaan met iedereen. De vragen waarmee mensen bij hem komen, zijn heel divers: Waarom ben ik ziek geworden? Wat betekent dat voor mijn leven? Wil ik nog wel of niet een behandeling? Wil ik nog wel beter worden? Waarom betekent mijn leven eigenlijk zoveel voor mij? ,,Bij een geestelijke verzorger kunnen mensen dat ontdekken, kunnen ze dat uiten. Ik geloof als mensen dat delen en uiten, dan kunnen ze daar ook weer verder mee. Wij zijn vertrouwelijk en hebben een ambtsgeheim. Mensen vinden het ook fijn om met iemand te praten waar ze verder niks mee moeten. Ze hoeven verder niet in behandeling en geen verantwoording af te leggen.”

Geloof

In ziekenhuis Tjongerschans zijn twee geestelijke verzorgers aanwezig. Myriam van der Vorst is humanistisch raadsvrouw, zij bekijkt het vanuit humanistisch perfectief en Gerben is ziekenhuispredikant en als dominee ook verbonden aan de Protestantse Gemeente Heerenveen. ,,Ik heb een christelijke achtergrond, maar het geloof staat niet per se centraal in de gesprekken. Het kan, maar het hoeft niet. Centraal staan de zingeving en het levensverhaal. Van gewone dingen tot de vragen van leven en dood.”

Waardevol

,,Mijn uitdaging is dat we met elkaar hier in het ziekenhuis de waardevolle kant van het leven centraal stellen. Dat het leven echt waardevol is, dat ieder mens waardevol is en dat we dat met elkaar delen en dat mensen daarin zin en betekenis mogen ontdekken ook als we moeten leren omgaan met het onvermijdelijke. De hardheid van het bestaan en soms onafwendbare dat je niet beter kunt worden, om daarmee te dealen; dat is nogal wat. Mijn uitdaging is dat we daar op een respectvolle, waardevolle en zinvolle manier met elkaar mee omgaan.”

Nieuwe kans

Wat belangrijk is volgens Gerben als het gaat om het levenseinde en het onvermijdelijke en de verwondering, is dat we de ambivalenties van de mens durven toe te laten. ,,Dat is ook mijn uitdaging. Dat we om leren gaan met paradoxen en tegenstrijdigheden. Mensen zijn niet eenduidig. Het leven is vaak veel complexer en ingewikkelder dan we denken. Het leven is vaak niet vierkant, maar rond. Het heeft nooit een perspectief. Mijn ambitie is dat daar aandacht voor is. Dat het ook niet erg is als patiënten het niet goed weten of patiënten de ene dag iets vinden, maar daar een dag later op terugkomen. Dat het allemaal kan en mag. Dat heeft ook te maken met mijn religieuze achtergrond dat je zegt: ‘Mensen zijn nooit afgeschreven. Er is altijd een nieuwe kans, altijd een nieuwe mogelijkheid, altijd een nieuw optie’. Ik stel ook altijd de verwondering centraal. Daarmee bedoel ik dat je niet zegt: ‘Waarom en wat gek’, maar dat je je verwondert over het unieke en bijzondere van ieder mens.”

Mieke van Veen