Recensie | ‘Sipke’s Elfstedentocht’, ‘Sipke syn Alvestêdetocht’

JOURE

Op 22 januari 1909 vertrokken 22 schaatsenrijders voor de eerste Elfstedentocht; een ‘griemelige mist met drupgetik aan druipende boomtakken’, gaf aan dat het dooide en de tocht lastig zou worden…

Op 4 januari 1997 werd de tot op heden laatste vijftiende Elfstedentocht gereden. Inclusief de toerrijders waren dat er 16.688, waarvoor ca. twee miljoen toeschouwers waren uitgelopen… Zo is de tocht der tochten onderhand uitgegroeid tot een mythisch gebeuren, dat slechts weinigen onberoerd laat. Uitgeverij Rubinstein kwam op het idee om 65 jaar Gouden Boekjes in Nederland te vieren met een wel heel speciale editie: een uitgave in zowel het Nederlands als het Fries van een Elfstedentocht, die verreden wordt door opa Spitsmuis ( pake Pipermûs) en zijn ondeugende kleinzoontje Sipke. Lida Dijkstra en Harmen van Straaten: ‘Sipke’s Elfstedentocht. Sipke syn Alvestêdetocht’. Co-uitgave Rubinstein en Afûk. ISBN 9 789047 625 17 9. Op 20 februari mocht Wiebe Wieling, voorzitter van de Koninklijke Vereniging De Friese Elf Steden, in de Elfstedenhal te Leeuwarden het eerste exemplaar van ‘Sipke’s Elfstedentocht, Sipke’s Alvestêdentocht’ in ontvangst nemen uit handen van uitgever Dik Broekman. Wieling gaf aan verheugd te zijn met de kleurige tweetalige uitgave, die Fryslân weer positief op de kaart zet. Illustrator Harmen van Straaten moest vanwege ziekte helaas verstek laten gaan, zodat schrijfster Lida Dijkstra, (rond 1990 was ze conservator in Museum Joure, om zich hierna toe te leggen op het schrijven) het boekje mocht voorlezen. Dat deed ze door haar Nederlandse- en Friestalige tekstblokjes af te wisselen. Bij de kinderen van de Leeuwarder basisschool ‘Albertine Agnes’ vond ze een aandachtig gehoor. Als pake Spitsmuis ‘’t Giet oan!’ roept, is dat voor hem het begin van een zware tocht langs de elf steden waarbij scheuren in het ijs, een akelige blaar, en klunen het de sportman maar wat lastig maken. En… Sipke, die in pakes rugzak is meegelift omdat hij zo graag Fryslân wilde zien. Pake besluit de kleine man mee te nemen, die zo de dag van zijn leven heeft. Na vele ontberingen onder anderen in “de Hel van het Noorden” bereikt pake de finish. Sipke, (een afgeleide van de voormalige voorzitter van de Koninklijke Vereniging de Friese Elf Steden, “Sipke”ma?)is maar wat trots. De laatste pagina’s tonen hem als een onverzettelijke sportheld, die achter zijn stoel schaatsend maar één doel kent: ooit winnaar worden van de Elfstedentocht! Lida Dijkstra heeft op innemende wijze de teksten geschreven, waarbij het grappig is om te zien dat de Nederlandse en Friese tekst vaak niet synchroon lopen. Omwille van het rijmschema! Zo lezen we: “Ik haw ferlet, tinkt pake, fan wat drinken en in nút”. In het Nederlands: “ik heb wel zin, denkt opa, in een noot en een beschuit…” Een heerlijk Gouden Boekje vol kleurrijke aquarellen van Harmen van Straaten waar het (teken)plezier vanaf spat. In de speelse teksten weet Lida Dijkstra het Fries eigene goed te behouden! Heel erg leuk is de bijgeleverde Elfstedenstempelkaart, de Alvestêdestimpelkaart, die bij een elftal winkels die aan de route liggen afgestempeld kan worden. Een ijsje is dan de beloning. Voor een volle kaart wacht bovendien een kleine attentie bij de Afûk, op de Bûterhoeke in de hoofdstad in de periode van 1 april tot en met 30 september. Het ziet er naar uit dat zodoende vele pakes en beppes, opa’s en oma’s, dan wel de ouders nog met hun (klein)kind(eren) aan de slag moeten! Koos Schulte

Auteur

Brenda van Olphen